giacngungon.vnĐo trước khi nói.
Menu

Vật liệu

Chiếu mây (song mây)

Chiếu đan từ sợi mây/song chẻ (thân cây họ Cau leo, chi Calamus)

Cấu tạo

Mây (rattan) là thân của các loài cau leo; mây sợi dùng làm ghế là chồi của cây mây Calamus rotang dày 0,5–4,5 cm [2]. Loài Calamus tetradactylus là một trong những nguồn mây quan trọng nhất cho hàng thủ công, đồ đan và đồ nội thất; sợi mây bền, dẻo, vân đều nên chẻ được thành nan mảnh, màu vàng nhạt, mặt bóng [3]. Khối lượng riêng tương đối của loài này là 0,432, hàm lượng lignin 18,7% [3]. Mây chứa nhiều tinh bột nên dễ bị nấm và côn trùng [1]. Mây tươi có độ ẩm 130–160%, được phơi trong khoảng ba đến bốn tuần để xuống dưới 20%; có nơi luộc trong dầu nóng hoặc xông khí sulfur dioxide để làm sạch mặt mây [1].

Trong khí hậu nóng ẩm

Hút ẩm: mây sợi hút ẩm mạnh, hút nhiều hơi nước nhưng cũng nhả ra, làm sợi khô và giòn [2]. Bảng vận chuyển của TIS ghi độ ẩm không khí 70%, hàm lượng nước 10–12% và độ ẩm cân bằng tối đa 65%; bảng không nói rõ đây có phải mức khuyến nghị hay không [2]. Mốc: để ẩm lâu, mây có thể mốc và mục [2]. Nấm gây xanh (blue stain) là loại hay gặp nhất, sợi nấm đi sâu vào thân; khoảng 20% mây khai thác bị nhuộm màu, và nấm có thể xâm nhập chỉ một ngày sau khi cắt [1]. Mốc bề mặt hình thành khi vận chuyển hoặc cất trữ ẩm, thường chỉ ở ngoài và lau được; nấm mục có thể tấn công khi độ ẩm trên 20% [1]. Cảm giác mát: chúng tôi chưa tìm được số đo q-max, nhiệt trở hay nhiệt độ da khi nằm trên chiếu mây.

Thử tại nhà

1) Kiểm tra màu: vệt xanh xám thấm sâu vào nan là dấu hiệu nấm gây xanh [1], khác vết bẩn bề mặt. 2) Lau mốc bề mặt: mốc trắng bề mặt thường lau được [1]; lau bằng khăn ẩm vắt kiệt rồi phơi chỗ thoáng, không ngâm nước. 3) Theo dõi nan gãy: mây khô quá thì giòn [2]; nếu nan gãy nhiều sau mùa khô hanh, tránh phơi nắng gắt kéo dài. 4) Đặt ẩm kế trong phòng: khi độ ẩm không khí dài ngày ở mức cao, kiểm tra mặt dưới chiếu thường xuyên hơn. Giới hạn: không đo được độ ẩm của nan tại nhà nếu không có máy đo độ ẩm gỗ.

Giới hạn

'Chiếu mây mát, hút mồ hôi': chúng tôi chưa tìm được nghiên cứu đo cảm giác mát hoặc vi khí hậu khi nằm trên chiếu mây. Số liệu về nấm và độ ẩm [1] là của cây mây nguyên liệu sau khai thác, không phải chiếu thành phẩm. Bảng của TIS [2] là thông tin vận chuyển hàng hóa, không phải hướng dẫn dùng trong nhà. Trên thị trường, tên 'chiếu mây' đôi khi dùng cho chiếu đan từ vật liệu khác; nguồn chúng tôi đọc không có cách phân biệt đã kiểm chứng.

Nguồn

  1. Liese W. Challenges and constraints in rattan processing and utilization in Asia. Unasylva số 205 (FAO). đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
  2. TIS — Transport Information Service (Hiệp hội bảo hiểm Đức GDV). Chair cane (Rattan). đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
  3. PROSEA / Pl@ntUse. Calamus tetradactylus (PROSEA) — Xu H.C., Yin G.T. đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30