giacngungon.vnĐo trước khi nói.
Menu

Vật liệu

Chiếu trúc, chiếu tre ghép mảnh

Chiếu ghép từ mảnh tre/trúc chẻ nhỏ xâu hoặc dệt lại (kiểu 'mahjong mat'); bề mặt rắn, không thấm nước

Cấu tạo

Chiếu trúc ghép mảnh làm từ nhiều mảnh tre chẻ nhỏ được dệt hoặc xâu lại thành tấm; ở Việt Nam loại chiếu này làm từ tre Dendrocalamus barbatus [1]. Tre có hàm lượng tinh bột và đường cao, là nguồn thức ăn cho nấm mốc [5]; tinh bột nằm trong các tế bào nhu mô của thân tre [5]. Ở tấm vật liệu tre ép, độ dẫn nhiệt tăng tuyến tính theo khối lượng riêng, và thấp hơn sản phẩm gỗ tương đương, nhất là khi khối lượng riêng cao [6]. Mặt chiếu cứng; Wikipedia ghi nhận nhược điểm là kém thoáng khí và cứng [1].

Trong khí hậu nóng ẩm

Cảm giác mát khi chạm: chỉ số q-max đo tốc độ nhiệt đi từ da vào vật liệu ngay khi chạm, đơn vị W/m²·°C; q-max cao thì vật liệu cảm thấy mát hơn [2]. q-max phụ thuộc nhiều vào diện tích tiếp xúc giữa da và bề mặt [2]. Một bài về năm loại tấm lót 'mát lạnh' bán ở Nhật đo q-max bằng KES-F7 Thermolab II; tấm có q-max cao nhất (0,14) và tấm xếp thứ hai lại giữ nhiệt nhiều, nên có thể mát lúc đầu nhưng ấm dần khi nằm lâu [4]. Tác giả lưu ý tấm mát chỉ có tác dụng khi cơ thể nằm trên phần chưa bị làm ấm, nên đổi tư thế sẽ thấy mát lại [4]. Chúng tôi chưa tìm được số đo q-max, hệ số thẩm nhiệt hay nhiệt độ da khi nằm trên chiếu trúc trong nguồn mở đã đọc. Wikipedia nói chiếu trúc có nhiệt dung riêng cao nhất trong các loại chiếu, nhưng nguồn của câu này là một trang hướng dẫn mua hàng của Trung Quốc [1]. Ẩm: mặt tre không hút nước nên dùng được cả mùa mưa [1]; điều này cũng có nghĩa mồ hôi đọng trên mặt chiếu thay vì thấm đi. Mốc: trong thử nghiệm ở 25 °C, độ ẩm 85–90%, mẫu tre không xử lý bị phủ kín nấm mốc sau 9 ngày [5].

Thử tại nhà

1) So cảm giác mát: để chiếu trúc và ga cotton cùng trong phòng ít nhất một giờ, áp mu bàn tay lên từng bề mặt và ghi cảm nhận ngay khi chạm và sau 5 phút. Cảm giác ban đầu phản ánh q-max; cảm giác sau vài phút cho biết bề mặt đã bị da làm ấm [4]. 2) Lau khô mồ hôi: sáng dậy, sờ mặt chiếu chỗ lưng nằm; nếu ướt, mồ hôi không có chỗ thấm và cần lau khô, phơi chỗ thoáng. 3) Kiểm tra mốc mùa nồm: lật chiếu xem mặt dưới và khe giữa các mảnh tre; đốm trắng, xanh hoặc đen là dấu hiệu mốc. Giới hạn: tay người không đo được q-max; cảm giác phụ thuộc nhiệt độ da lúc thử.

Giới hạn

'Chiếu trúc làm mát cơ thể', 'hạ nhiệt độ cơ thể': Wikipedia ghi tuyên bố này nhưng không dẫn nghiên cứu khoa học nào [1]. Cảm giác mát khi chạm không đồng nghĩa với mát suốt đêm: tấm có q-max cao nhất trong một nghiên cứu cũng giữ nhiệt nhiều [4]. q-max tương quan kém với cảm nhận mát–ấm khi so vật liệu khác loại [3], nên không dùng q-max để xếp hạng tre với vải. 'Tre than hóa chống mốc' hay 'chiếu trúc chống ẩm mốc': chúng tôi chưa tìm được số đo trên chiếu thành phẩm; nghiên cứu về tre Moso cho thấy tre không xử lý không cản được mốc [5]. Số liệu độ dẫn nhiệt [6] là của tấm tre ép kỹ thuật, chúng tôi chỉ đọc phần tóm tắt và không thấy con số.

Nguồn

  1. Wikipedia. Mahjong mat (chiếu trúc ghép mảnh). đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
  2. NC State University, Textile Protection and Comfort Center (TPACC). Qmax warm/cool touch test. đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
  3. Weedall P.J., Goldie L. The objective measurement of the 'cool feeling' in fabrics. Journal of The Textile Institute 92(1, Part 4):379–386 (2001). đọc tóm tắt · tra cứu 2026-10-30
  4. Gocho H., Toida A., Takata A., Muta M. 冷感敷きパッドの快適性評価 (Comfortableness of Five Commercially Available Pad Sheets). Bulletin of Jissen Women's University, Faculty of Human Life Sciences 2019;56:31–35. đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
  5. Huang X.-D., Hse C.-Y., Shupe T.F. Study on the Mould-Resistant Properties of Moso Bamboo Treated with High Pressure and Amylase. BioResources 9(1):497–509 (2014). đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
  6. Shah D.U., Bock M.C.D., Mulligan H., Ramage M.H. Thermal conductivity of engineered bamboo composites. Journal of Materials Science 51 (trang lưu trữ Đại học Cambridge). đọc tóm tắt · tra cứu 2026-10-30