Thiết bị theo dõi giấc ngủ: chỉ số nào đo được, chỉ số nào là ước đoán

Chỉ số nào đáng tin, chỉ số nào không?

Một nghiên cứu đa trung tâm trên 11 thiết bị cho thấy khoảng cách giữa các sản phẩm rất lớn: chỉ số đánh giá độ chính xác phân giai đoạn dao động từ 0,69 ở thiết bị tốt nhất xuống 0,26 ở thiết bị kém nhất. Nghĩa là không thể nói "thiết bị theo dõi giấc ngủ chính xác đến đâu" như một câu chung — nó phụ thuộc từng sản phẩm.

Về sai số tuyệt đối: một nghiên cứu so với đo đa ký ghi nhận một thiết bị phổ biến ước lượng tổng thời gian ngủ **cao hơn thực tế trung bình khoảng 85 phút**. Đó không phải sai số nhỏ.

Chế độ hỏng đáng lo nhất

Hệ quả: các thiết bị **ước lượng tổng thời gian ngủ cao hơn thực tế và thời gian thức giữa đêm thấp hơn thực tế, đặc biệt ở người mất ngủ hoặc có giấc ngủ đứt đoạn**.

Nói cách khác, thiết bị sai theo hướng làm giấc ngủ của bạn trông tốt hơn thực tế, và nó sai nhiều nhất ở đúng nhóm người cần con số chính xác nhất.

Điều này quan trọng hơn vẻ ngoài của nó. Một người khó ngủ nhìn bảng số báo "ngủ 7 tiếng" trong khi thực tế nằm thức ba tiếng có thể kết luận rằng vấn đề của mình không nghiêm trọng, hoặc rằng cảm nhận của mình là sai. Cả hai kết luận đều không giúp gì.

Nguyên nhân nằm ở nguyên lý: phần lớn thiết bị đeo tay suy ra trạng thái ngủ từ chuyển động và nhịp tim. Nằm yên với nhịp tim thấp trông giống hệt đang ngủ.

Lo lắng do chính dữ liệu gây ra

Cơ chế dễ hiểu: giấc ngủ là quá trình khó ép buộc, và việc lo lắng về nó là một trong những thứ cản trở nó hiệu quả nhất. Một con số điểm số mỗi sáng tạo ra chính xác loại lo lắng đó.

Có một nghịch lý ở đây mà chúng tôi nghĩ đáng nêu: thiết bị đo giấc ngủ có thể làm giấc ngủ tệ đi thông qua việc bạn quan tâm tới số liệu của nó. Đây là loại tác động mà đo đạc thông thường không có — nhiệt kế không làm phòng nóng lên vì bạn nhìn nó.

Dấu hiệu nên tạm ngừng dùng: bạn xem điểm số trước khi tự cảm nhận mình ngủ thế nào, hoặc bạn điều chỉnh giờ đi ngủ theo con số thay vì theo cảm giác buồn ngủ.

Vậy dùng thế nào cho có ích?

Nguyên tắc chung giống mọi phép đo khác trên site này: sai số hệ thống ít gây hại khi bạn so sánh cùng một thiết bị với chính nó theo thời gian, nhưng gây hại nhiều khi bạn coi một con số là giá trị tuyệt đối.

So với nhật ký giấc ngủ viết tay thì sao?

Thiết bị không biết bạn nằm thức bao lâu vì lo nghĩ, uống cà phê lúc mấy giờ, hay đêm qua có chuyện gì. Nhật ký ghi được những thứ đó, và chính chúng thường là biến quan trọng nhất.

Với người đi khám, nhật ký giấc ngủ có hệ thống thường hữu ích hơn bảng số từ thiết bị, vì nó ghi cả bối cảnh chứ không chỉ kết quả.

Chúng tôi đang chuẩn bị một công cụ nhật ký giấc ngủ chạy ngay trên máy bạn. Trong lúc chờ, một cuốn sổ và bốn dòng mỗi sáng — giờ lên giường, giờ ước tính ngủ được, số lần thức, giờ dậy — đã đủ để thấy quy luật sau hai tuần.

Khi nào nên mang dữ liệu đi khám?

Chúng tôi không đưa ra ngưỡng cụ thể và không diễn giải con số này, vì đó là việc của bác sĩ. Điều chúng tôi nói được: nhóm chỉ số sinh hiệu là nhóm thiết bị đo đáng tin nhất, nên khi nó báo bất thường lặp lại nhiều đêm, đó là tín hiệu đáng mang đi hỏi.

Ngược lại, đừng mang bảng chia giai đoạn giấc ngủ đi hỏi bác sĩ như bằng chứng — đó là phần kém tin cậy nhất và bác sĩ sẽ không dùng nó để kết luận gì.

Câu hỏi thường gặp

Nhẫn thông minh có chính xác hơn đồng hồ không?

Không có kết luận chung. Các nghiên cứu so sánh cho thấy khác biệt phụ thuộc từng chỉ số và từng thế hệ sản phẩm, chứ không phụ thuộc dạng đeo tay hay đeo ngón.

Ứng dụng đặt điện thoại trên giường có dùng được không?

Nhóm thiết bị đặt gần giường có độ chính xác nhìn chung tương đương nhóm đeo tay ở việc nhận biết ngủ hay thức, nhưng không đo được nhịp tim và biến thiên nhịp tim — nhóm chỉ số đáng tin nhất.

Điểm số giấc ngủ mỗi sáng có ý nghĩa gì không?

Đó là con số do thuật toán riêng của từng hãng tính ra, không có chuẩn chung và không so sánh được giữa các hãng. Coi nó như chỉ báo xu hướng nội bộ, không phải thước đo.

Có nên bỏ thiết bị nếu thấy lo lắng vì số liệu không?

Y văn ghi nhận hiện tượng lo lắng do dữ liệu giấc ngủ gây ra. Nếu bạn thấy mình xem điểm số trước khi tự cảm nhận, tạm ngừng vài tuần là việc hợp lý để thử.

Nguồn tham khảo

• Các nghiên cứu kiểm chứng thiết bị theo dõi giấc ngủ tiêu dùng so với đo đa ký giấc ngủ — nguồn của các con số về độ nhạy, sai số và khác biệt giữa thiết bị
• Nghiên cứu kiểm chứng đa trung tâm trên 11 thiết bị theo dõi giấc ngủ tiêu dùng
• Loạt ca bệnh về lo lắng do dữ liệu giấc ngủ, Journal of Clinical Sleep Medicine (2019)