Chất đa lượng: carbohydrate, protein, chất béo và cấu trúc giấc ngủ

Chương này hỏi: khi tỉ lệ carbohydrate, protein và chất béo thay đổi, hay khi bữa tối có chỉ số đường huyết cao hoặc thấp, giấc ngủ đo bằng đa ký giấc ngủ (polysomnography, PSG) thay đổi gì? Nghiên cứu dân số nói gì về cùng câu hỏi? Tín hiệu nhất quán nhất trong thử nghiệm ngắn hạn nằm ở cấu trúc giấc ngủ chứ không ở thời lượng: nhiều carbohydrate đi kèm nhiều REM hơn và ít giấc ngủ sóng chậm (N3) hơn. Kết quả hay được trích — bữa có chỉ số đường huyết cao rút ngắn thời gian vào giấc — đến từ hai thử nghiệm 10 và 12 nam giới và không còn ý nghĩa khi gộp lại. Thử nghiệm thứ ba ở 8 trẻ em lại thấy nhiều lần vi thức tỉnh (arousal) hơn. Với protein và chất béo, kết quả đổi theo dụng cụ đo, độ dài can thiệp và nguồn tài trợ. Còn dữ liệu quan sát lớn như Women's Health Initiative (WHI) lại thấy khẩu phần chỉ số đường huyết cao đi kèm nguy cơ mất ngủ cao hơn — phần cuối chương giải thích vì sao hai loại bằng chứng không cùng chiều.

Giấc ngủ được đo bằng gì trong nghiên cứu dinh dưỡng#

Đa ký giấc ngủ (PSG) ghi điện não (EEG), điện nhãn cầu và điện cơ, rồi chấm đêm ngủ thành các giai đoạn: N1 (rất nông), N2, giấc ngủ sóng chậm và REM (rapid eye movement). Giấc ngủ sóng chậm (slow wave sleep, SWS), tức N3, có tên này vì sóng delta biên độ lớn chiếm ưu thế. Từ PSG tính được tổng thời gian ngủ (total sleep time, TST), thời gian vào giấc (sleep onset latency, SOL) và hiệu quả giấc ngủ (sleep efficiency). PSG cũng cho thời gian thức sau khi đã ngủ (wake after sleep onset, WASO), độ trễ REM và số lần thức giấc ngắn trên EEG (arousal). Chỉ PSG cho biết cấu trúc giấc ngủ.

Actigraphy dùng gia tốc kế cổ tay để ước tính ngủ hay thức; nó đo được thời lượng và giờ ngủ–dậy nhưng không phân biệt N3 với REM. Thang tự báo cáo gồm Chỉ số Chất lượng Giấc ngủ Pittsburgh (Pittsburgh Sleep Quality Index, PSQI; điểm càng cao càng kém), Chỉ số Mức độ Mất ngủ (Insomnia Severity Index, ISI) và thang buồn ngủ Epworth (Epworth Sleepiness Scale, ESS). Chúng đo trải nghiệm của người ngủ, nhạy với kỳ vọng, và không thay được PSG.

Tổng quan tường thuật của Binks và cộng sự ghi nhận trong 10 nghiên cứu can thiệp về chất đa lượng, 5 dùng PSG, 2 dùng actigraphy và 5 dùng đánh giá chủ quan (một số nghiên cứu dùng nhiều phương pháp). Trên toàn tổng quan, 20/32 nghiên cứu có đo khách quan. Bằng chứng quá thiếu đồng nhất nên không phân tích gộp được (Binks và cs., 2020). Tổng quan do quỹ nội bộ CQUniversity tài trợ. Trong chương này, một điểm PSQI từ nghiên cứu cắt ngang không được đặt ngang hàng với một phút N3 từ thử nghiệm chéo đo PSG.

Carbohydrate: lượng, chỉ số đường huyết và cấu trúc giấc ngủ#

Chỉ số đường huyết (glycemic index, GI) xếp thực phẩm theo tốc độ làm tăng glucose máu; tải đường huyết (glycemic load, GL) tính thêm lượng carbohydrate thực ăn. Nhiều thử nghiệm so hai bữa cùng năng lượng, cùng lượng carbohydrate nhưng khác GI — chẳng hạn khác loại gạo.

Ba thử nghiệm nhỏ về bữa GI cao#

Thử nghiệm được trích nhiều nhất là của Afaghi và cộng sự: 12 nam giới khoẻ 18–35 tuổi được đo PSG qua một đêm làm quen rồi 3 đêm thử cách nhau 1 tuần, thứ tự ngẫu nhiên trong cùng người. Bữa tối là cơm gạo Jasmine (GI = 109) hoặc gạo Mahatma (GI = 50), cùng năng lượng. Khi ăn 4 giờ trước giờ ngủ, bữa GI cao đi kèm SOL 9,0 ± 6,2 phút so với 17,5 ± 6,2 phút (P = 0,009) (Afaghi và cs., 2007). Giấc ngủ đo bằng PSG chấm mù; TST, hiệu quả và các giai đoạn ngủ không khác. Ba chi tiết thường bị bỏ qua: bữa thử 3.212 kJ có 90,4% năng lượng từ carbohydrate, gần như toàn cơm, khác xa bữa ăn thực tế; gạo do Riviana Foods cung cấp; và mỗi điều kiện chỉ có một đêm.

Bài gốc cũng ghi 6-sulfatoxymelatonin niệu — chất chuyển hoá của melatonin — không khác biệt có ý nghĩa giữa các bữa (Afaghi và cs., 2007). Vậy mà ít nhất hai tổng quan về sau thuật lại rằng chất này "cao nhất sau bữa GI cao" (St-Onge và cs., 2016; Binks và cs., 2020). Như vậy, một xu hướng không có ý nghĩa thống kê đã thành "kết quả" khi đi qua nguồn thứ cấp.

Thử nghiệm thứ hai là thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng (randomized controlled trial, RCT) chéo mù đôi, cân bằng thứ tự, ở 10 nam giới tập thể thao không chuyên tại Síp, 23,2 ± 1,8 tuổi (Vlahoyiannis và cs., 2018). Sau buổi tập cường độ cao ngắt quãng khoảng 18:00, người tham gia ăn ngay bữa cơm GI cao (gạo Jasmine) hoặc GI thấp (gạo đồ), khoảng 2 g carbohydrate/kg, tải đường huyết khoảng 170 so với khoảng 81. Giấc ngủ được đo bằng PSG di động tại nhà. Sau bữa GI cao, TST dài hơn (426,0 ± 71,7 so với 363,6 ± 49,0 phút; p = 0,019) và hiệu quả cao hơn (89,0 ± 4,3% so với 80,9 ± 10,6%; P = 0,049). WASO cũng ít hơn (47,4 ± 21,7 so với 80,3 ± 43,6 phút; p = 0,034). SOL ngắn hơn (5,7 ± 1,9 so với 24,6 ± 8,1 phút; p = 0,026), nhưng chính bài báo nêu kết quả này chỉ có được sau khi loại một giá trị ngoại lai. N3 (20,8% so với 22,7%) và REM (28,6% so với 28,8%) không khác. Nghiên cứu không có tài trợ ngoài.

Thử nghiệm thứ ba đi chiều khác. Ở 8 trẻ 8–12 tuổi, đồ uống GI cao (200 ml sữa ít béo cùng 50 g glucose, tải đường huyết 52,8) được so với đồ uống GI thấp (200 ml sữa nguyên kem cùng 50 g mật ong, tải 7,4). Khi uống 1 giờ trước giờ ngủ, đồ uống GI cao đi kèm chỉ số arousal nửa đầu đêm cao hơn: 12,9 ± 4,6 so với 9,9 ± 2,2 (P = 0,03), đo bằng PSG chấm mù. SOL và TST không khác (Jalilolghadr và cs., 2011). Hai đồ uống khác cả về chất béo, nên không tách được riêng tác động của GI.

Gộp lại: phân tích gộp Vlahoyiannis 2021#

Nhóm Vlahoyiannis sau đó làm tổng quan hệ thống, phân tích gộp và hồi quy gộp chỉ nhận nghiên cứu đo khách quan. Tổng quan gồm 11 bài, 27 thử nghiệm dinh dưỡng và 16 bộ so sánh (11 về lượng, 5 về chất lượng carbohydrate). Phần lớn đo bằng PSG hoặc EEG, còn 3 nghiên cứu dùng actigraphy (Vlahoyiannis và cs., 2021). Tổng cộng chỉ có 179 người — 59 nam, 6 nữ, 114 không tách giới — tức là một khối dữ liệu nhỏ và gần như toàn nam.

Kết quả rõ nhất nằm ở cấu trúc giấc ngủ. Nhiều carbohydrate đi kèm REM nhiều hơn: cỡ hiệu ứng cho thời lượng REM là −0,38 (I² = 0%; P < 0,001) và cho tỉ lệ REM là −0,46 (KTC 95% −0,83 đến −0,01), dấu âm nghĩa là nghiêng về nhóm nhiều carbohydrate. Ít carbohydrate đi kèm nhiều N3 hơn: cỡ hiệu ứng cho thời lượng N3 là 0,37 (KTC 95% 0,18–0,56; I² = 0%; P < 0,001) và cho tỉ lệ N3 là 0,51 (0,33–0,69). Khoảng tin cậy in trong bài cho thời lượng REM không hợp lệ về số học — lỗi in của nguồn — nên chúng tôi chỉ ghi cỡ hiệu ứng.

Điều không thấy cũng quan trọng. Lượng carbohydrate không làm khác biệt có ý nghĩa về SOL hay TST, và SOL khác biệt lớn giữa các nghiên cứu. GI hay GL cao so với thấp không làm thay đổi TST, hiệu quả, SOL, WASO hay tỉ lệ các giai đoạn. Hai thử nghiệm đơn lẻ thấy bữa GI cao rút ngắn thời gian vào giấc không đứng vững khi gộp — kể cả trong phân tích của chính nhóm đã làm một trong hai thử nghiệm đó. Hồi quy gộp cho thấy mức thay đổi tỉ lệ năng lượng từ carbohydrate giải thích một phần khác biệt về SOL giữa các thử nghiệm (hệ số = 0,007; P = 0,018). Tuy vậy, bài không nêu chiều liên quan, nên không đọc được thành "nhiều carbohydrate làm vào giấc lâu hơn" hay ngược lại. Chỉ một thử nghiệm so sánh thời điểm ăn carbohydrate, nên yếu tố giờ ăn không gộp được.

Kết quả này đi ngược niềm tin rằng ăn nhiều tinh bột buổi tối thì ngủ "sâu": trên PSG, nhiều carbohydrate đi kèm REM nhiều hơn và N3 — giai đoạn mà ngôn ngữ thường ngày gọi là ngủ sâu — ít hơn. Cỡ hiệu ứng nhỏ đến trung bình, và ý nghĩa của vài phút chênh lệch đối với sức khoẻ ban ngày chưa được đo.

Rất ít carbohydrate và chế độ ketogenic#

Afaghi và cộng sự cho 14 nam khoẻ 18–35 tuổi, tự nhận ngủ tốt, ăn khẩu phần đẳng năng lượng 2.400 kcal. Khẩu phần đối chứng có 15,5% protein, 12,5% chất béo, 72% carbohydrate, so với khẩu phần kiểu Atkins 38% protein, 61% chất béo và < 1% carbohydrate (Afaghi và cs., 2008). Bữa tối thử ăn 4 giờ trước giờ ngủ, PSG ghi ở đêm đối chứng, đêm đầu (pha cấp) và sau 48 giờ (pha ketosis). Tỉ lệ REM giảm (P = 0,006 ở pha cấp với 11 người; P = 0,05 ở pha ketosis với 14 người), tỉ lệ SWS tăng từ 13,9 ± 6,3% lên 17,7 ± 6,7% (cấp) và 17,8 ± 6,1% (ketosis), P = 0,02. Chúng tôi chỉ đọc được bản tóm lược bài này.

Ở Nhật Bản, Yajima và cộng sự cho 10 nam khoẻ ăn hai bữa tối cực đoan — protein:chất béo:carbohydrate 10:10:80 so với 10:78:12 — lúc 20:00. Người tham gia ngủ 00:00–08:00 trong buồng đo năng lượng toàn phòng, theo thiết kế chéo cân bằng và đo PSG (Yajima và cs., 2014). Sau bữa nhiều carbohydrate, SWS ít hơn ở chu kỳ ngủ đầu; chu kỳ 2 và 3 không khác; tiêu hao năng lượng khi ngủ không khác. Tổng quan Binks thuật lại một thử nghiệm có mô tả rất giống Yajima (bữa nhiều carbohydrate 4 giờ trước ngủ đi kèm ít N3 chu kỳ đầu, SOL không khác so với bữa nhiều chất béo), có thể chính là thử nghiệm này. Tổng quan cũng thuật lại một nghiên cứu thấy trạng thái ketosis đi kèm tăng N3, giảm REM (Binks và cs., 2020).

Ngoại lệ đến từ quần thể bệnh lý. Một nghiên cứu trước–sau không nhóm chứng ở 18 trẻ động kinh kháng thuốc tại Thuỵ Điển đo bằng PSG lưu động. Sau 3 tháng chế độ ketogenic, thời gian ngủ đêm giảm (P = 0,006), REM tăng (P = 0,01), N2 giảm (P = 0,004) và giấc ngủ sóng chậm giữ nguyên (Hallböök và cs., 2007). Giảm cơn động kinh và thay đổi thuốc có thể là trung gian, thời gian dài hơn nhiều, và không có nhóm chứng; kết quả không khái quát được sang người khoẻ.

Protein, chất béo và tổng năng lượng#

Protein: kết quả đổi chiều theo thang đo và nguồn tài trợ#

Thử nghiệm protein được trích nhiều nhất gồm hai phần (Zhou và cs., 2016). Trong RCT song song, 44 người thừa cân hoặc béo phì (tuổi trung bình 52) ăn giảm 750 kcal/ngày trong 16 tuần, với protein thường (0,8 g/kg/ngày; 23 người) hoặc protein cao (1,5 g/kg/ngày; 21 người). Ở tuần 16, điểm PSQI tổng là 4,0 ± 0,6 so với 5,9 ± 0,5 (P < 0,01). Trong thử nghiệm thí điểm chéo, 14 người lần lượt ăn 10%, 20% và 30% năng lượng từ protein, mỗi giai đoạn 4 tuần. PSQI là 6,0 ± 0,4 ở mức 10% so với 5,0 ± 0,4 ở mức 20% (P < 0,05), còn mức 30% nằm giữa (5,4 ± 0,6). Nghiên cứu được tài trợ một phần bởi Beef Checkoff, National Pork Board và National Dairy Council — các tổ chức ngành thịt bò, thịt lợn và sữa Hoa Kỳ — cùng Purdue và NIH. Giấc ngủ chỉ đo bằng PSQI, và tác giả tự nêu cần đo khách quan.

Các thử nghiệm đo khách quan cho bức tranh khác. RCT chéo ở 18 người tập luyện, mỗi chế độ 7 ngày, không thấy protein rất cao (> 2,2 g/kg/ngày) làm khác bất kỳ chỉ số giấc ngủ nào trên actigraphy; thử nghiệm ngắn, nhỏ, không mù (Antonio và cs., 2019). Ở Pháp, RCT chéo trên 24 nam khoẻ 19–25 tuổi so hai chế độ đẳng năng lượng 3 ngày: protein cao/carbohydrate thấp (tỉ số protein/carbohydrate 0,44) và protein thấp/carbohydrate cao (tỉ 0,20). Hai giai đoạn cách nhau 2 tuần thải trừ, và giấc ngủ đo bằng PSG lưu động (Saidi và cs., 2022). Sau chế độ carbohydrate cao, SOL rút ngắn từ 15,8 xuống 11,4 phút (P < 0,001) và melatonin nước bọt ban đêm cao hơn (P < 0,001). Sau chế độ protein cao, độ trễ REM kéo dài từ 97,2 ± 19,9 lên 112,0 ± 20,7 phút (P < 0,001) và arousal vỏ não tăng từ 7,2 lên 8,5 lần/giờ. Trong cùng bài, thay đổi lượng carbohydrate lại tương quan với tăng arousal (r = 0,523), nên kết quả không hoàn toàn một chiều. Nghiên cứu không có tài trợ ngoài.

Dữ liệu quan sát gợi ý quan hệ không tuyến tính. Một nghiên cứu cắt ngang khảo sát 4.435 nhân viên trung niên Nhật không làm ca, đo khẩu phần bằng bảng hỏi và triệu chứng mất ngủ tự báo cáo. Protein thấp (< 16% năng lượng) đi kèm chất lượng ngủ kém (OR 1,24; KTC 95% 1,04–1,48), còn protein cao (≥ 19%) đi kèm khó duy trì giấc ngủ (OR 1,40; 1,12–1,76) (Tanaka và cs., 2013). Kiểu chữ U này khớp với kết quả mức 20% tốt hơn cả 10% lẫn 30% mà tổng quan Binks thuật lại từ thử nghiệm Zhou (Binks và cs., 2020). Ở Úc, phân tích thay thế đẳng năng lượng trên 1.997 người cho thấy thay 5% năng lượng từ protein bằng chất béo bão hoà đi kèm khả năng buồn ngủ ban ngày quá mức (ESS ≥ 11) cao hơn (OR 1,57; 1,00–2,45). Phép thay ngược lại có OR 0,63 theo tóm tắt nhưng 0,74 trong phần Kết quả (Melaku và cs., 2019). Đây là dữ liệu cắt ngang, khoảng tin cậy sát ngưỡng và số liệu không nhất quán.

Tổng quan hệ thống và hồi quy gộp từ Singapore gom 19 bài (15 cắt ngang, 4 RCT) với 86.961 người. Tuy vậy, tổng quan chỉ làm được hồi quy gộp cho thời lượng ngủ (6 bài) và không thấy quan hệ liều–đáp ứng có ý nghĩa với tỉ lệ carbohydrate, protein hay chất béo (Sutanto và cs., 2020). Phần mô tả dữ liệu RCT cho thấy nhóm "ngủ tốt" có tỉ lệ protein cao hơn (ví dụ 30,0% so với 18,3% theo thời lượng ngủ), nhưng đây là trung bình mô tả không có khoảng tin cậy. Một đồng tác giả của tổng quan cũng là tác giả thử nghiệm Zhou.

Mâu thuẫn này có nhiều nguyên nhân khả dĩ chồng lên nhau. Đó là thang đo (PSQI so với PSG hay actigraphy), thời gian (16 tuần so với 3–7 ngày), bối cảnh (giảm cân so với đẳng năng lượng) và quan hệ không tuyến tính. Ngoài ra, ngành thịt và sữa đã tài trợ cho thử nghiệm duy nhất thấy protein cao có lợi.

Chất béo: loại chất béo và thứ nó thay thế#

St-Onge và cộng sự phân tích 26 người trưởng thành cân nặng bình thường, 30–45 tuổi, nằm nội trú trong một thử nghiệm chéo ngẫu nhiên. Người tham gia được đo PSG mỗi đêm và ăn theo chế độ kiểm soát (khoảng 31% năng lượng từ chất béo, 53% carbohydrate, 17% protein) (St-Onge và cs., 2016). Hồi quy giữa ăn uống ban ngày và giấc ngủ đêm cho thấy chất xơ cao hơn đi kèm ít N1 hơn (P = 0,0198) và nhiều SWS hơn (P = 0,0286). Tỉ lệ năng lượng từ chất béo bão hoà cao hơn đi kèm ít SWS hơn (P = 0,0422), còn tỉ lệ năng lượng từ đường đi kèm nhiều arousal hơn (P = 0,0320). Đây là tương quan lồng trong thử nghiệm, nhiều P sát ngưỡng 0,05. Đêm sau một ngày ăn tự chọn có ít SWS hơn (P = 0,0430) và SOL dài hơn (P = 0,0085) so với đêm sau ngày ăn kiểm soát, TST không khác — nhưng ngày tự chọn luôn đến sau cùng. Nghiên cứu do NIH tài trợ; thực phẩm do Almond Board of California (hạnh nhân) và Cabot Cheese (phô mai) cung cấp, và bài nêu các đơn vị này không tham gia nghiên cứu; một tác giả có quyền lợi với Healthy Bytes, Inc.

Theo chiều ngược lại, tổng quan Binks thuật lại một thử nghiệm 4 ngày thấy chế độ nhiều chất béo đi kèm giấc ngủ tự báo cáo tốt hơn chế độ nhiều carbohydrate (Binks và cs., 2020). Thử nghiệm Yajima cũng thấy bữa tối nhiều chất béo đi kèm nhiều SWS chu kỳ đầu hơn bữa nhiều carbohydrate. Dữ liệu PSG quan sát ở Brazil về chất béo ăn ban đêm được trình bày ở Chương 2. Mâu thuẫn bớt gay gắt khi để ý loại chất béo (bão hoà so với tổng), chất béo thay cho cái gì (carbohydrate hay protein), và cách đo. Theo suy luận của chúng tôi SL, "chất béo" không phải một biến duy nhất trong các nghiên cứu này.

Tổng năng lượng#

Thử nghiệm dài nhất trong dữ kiện là CALERIE 2: RCT 24 tháng ở người trưởng thành không béo phì tại Hoa Kỳ, so hạn chế năng lượng (calorie restriction, CR) 25% với ăn tự do, giấc ngủ đo bằng PSQI như kết cục phụ. Chỉ một thành phần PSQI (thời lượng ngủ) khác ở tháng 12 và không còn khác ở tháng 24; điểm tổng không khác ở cả hai thời điểm (Martin và cs., 2016). Chi tiết ở Chương 3.

Châu Á: cơm, mì và tỉ lệ chất đa lượng#

Dữ liệu trực tiếp nhất cho một khẩu phần lấy cơm làm nền đến từ Nhật Bản. Ở 1.848 công nhân văn phòng làm ca ngày tại tỉnh Toyama (20–60 tuổi), Yoneyama và cộng sự đo khẩu phần bằng bảng hỏi năm 2003 và giấc ngủ bằng PSQI bản tiếng Nhật (PSQI-J) năm 2004. Nghiên cứu xếp "ngủ kém" khi điểm > 5,5 (Yoneyama và cs., 2014). Các phân tích đã hiệu chỉnh tuổi, giới, chỉ số khối cơ thể (body mass index, BMI), hút thuốc, vận động, rượu, tần suất ăn sáng và lượng hai loại tinh bột còn lại. Kết quả: lượng cơm cao hơn đi kèm tỉ lệ ngủ kém thấp hơn, còn lượng mì cao nhất đi kèm tỉ lệ ngủ kém cao hơn. Bánh mì không liên quan có ý nghĩa.

Đây là nghiên cứu quan sát với giấc ngủ tự báo cáo; nó không cho biết cơm hay mì làm gì với giấc ngủ, và cơ chế không được kiểm chứng. Tài trợ đến từ Bộ Y tế–Lao động–Phúc lợi Nhật và Japan Arteriosclerosis Prevention Fund, không có tài trợ ngành thực phẩm được nêu. Cùng hướng, trong nghiên cứu Tanaka, carbohydrate thấp (< 50% năng lượng) đi kèm khó duy trì giấc ngủ nhưng khoảng tin cậy chạm 1 (OR 1,19; KTC 95% 0,97–1,45) (Tanaka và cs., 2013).

Hai thử nghiệm đo PSG trong chương cũng dùng cơm (gạo Jasmine so với Mahatma; gạo Jasmine so với gạo đồ), và thử nghiệm Yajima làm ở nam giới Nhật. Tổng quan Sutanto từ Singapore là phân tích duy nhất có trọng tâm châu Á, và không thấy quan hệ liều–đáp ứng. Theo suy luận của chúng tôi SL, khác biệt cơm–mì trong dữ liệu Toyama có thể phản ánh nhiều thứ ngoài chỉ số đường huyết, vì mì thường đi kèm nước dùng mặn, bữa vội hay ăn khuya. Nhưng nghiên cứu không đo những yếu tố đó. Chúng tôi chưa tìm được nghiên cứu nào ở Việt Nam đo thành phần bữa ăn liên quan đến giấc ngủ.

Vì sao phòng thí nghiệm và quan sát dân số không cùng chiều#

Ví dụ rõ nhất là chỉ số đường huyết. Women's Health Initiative là một thuần tập tiến cứu ở phụ nữ sau mãn kinh tại Hoa Kỳ. Trong thuần tập này, Gangwisch và cộng sự phân tích 77.860 phụ nữ lúc ban đầu và 53.069 người sau 3 năm. Khẩu phần đo bằng bảng hỏi tần suất ăn, còn mất ngủ là tự báo cáo (Gangwisch và cs., 2020). So với ngũ phân vị GI thấp nhất, ngũ phân vị cao nhất đi kèm khả năng mất ngủ mới mắc sau 3 năm cao hơn (OR 1,16; KTC 95% 1,08–1,25) và mất ngủ hiện mắc lúc ban đầu cao hơn (OR 1,11; 1,05–1,16). Đường bổ sung và ngũ cốc không nguyên hạt đi kèm khả năng cao hơn; rau và trái cây nguyên quả (không phải nước ép) đi kèm khả năng thấp hơn. Nghiên cứu do NHLBI (NIH) tài trợ; chúng tôi chỉ đọc được tóm tắt, và hiệu ứng nhỏ.

Ngoài các nguyên nhân cụ thể ấy, theo suy luận của chúng tôi SL còn một lý do cấu trúc. Thử nghiệm trong phòng thí nghiệm đo tác động cấp của một bữa lên một đêm, ở người khoẻ được chọn vì ngủ tốt, với mọi thứ khác giữ cố định. Nghiên cứu quan sát đo thói quen nhiều năm, trong đó chỉ số đường huyết của khẩu phần đi cùng thu nhập, cân nặng, hút thuốc, giờ giấc, sức khoẻ tâm thần — những thứ hiệu chỉnh thống kê chỉ loại được một phần. Một bữa GI cao có thể đi kèm vào giấc nhanh hơn vài phút tối hôm đó ở người khoẻ. Trong khi đó, một khẩu phần GI cao kéo dài nhiều năm có thể là dấu hiệu của lối sống đi kèm mất ngủ. Hai điều không loại trừ nhau, và dữ liệu hiện có không chứng minh điều nào là nhân quả. Cách thông tin được truyền lại cũng góp phần: như chuyện melatonin niệu cho thấy, một xu hướng không có ý nghĩa trong bài gốc có thể thành "kết quả" trong tổng quan.

Điều chưa biết#

• Chúng tôi chưa tìm được nghiên cứu nào ở Việt Nam đo thành phần bữa ăn, lượng cơm hay tỉ lệ chất đa lượng liên quan đến giấc ngủ.
• Phân tích gộp đo khách quan duy nhất về carbohydrate chỉ có 179 người, gần như toàn nam, và chỉ một thử nghiệm so thời điểm ăn carbohydrate. Phụ nữ, người cao tuổi và người mất ngủ chưa được đo bằng PSG ở quy mô đủ lớn.
• Với WHI, chúng tôi mới đọc được tóm tắt; công cụ đo mất ngủ và bảng kết quả đầy đủ chưa được đối chiếu. Zhou 2016 được đọc qua thông cáo của trường; bài tạp chí của Afaghi 2008 mới đọc được bản tóm lược.
• Ngoài CALERIE 2 (đo bằng PSQI), chúng tôi chưa tìm được thử nghiệm ăn dư năng lượng (overfeeding) nào đo giấc ngủ bằng PSG.
• Vài phút N3 hay REM chênh lệch trong thử nghiệm ngắn có ý nghĩa gì với sức khoẻ ban ngày — chưa thử nghiệm nào trong dữ kiện đo điều này.
• Chưa có thử nghiệm dài hạn, đo PSG, độc lập với ngành, về tỉ lệ protein.