Công nghệ
Máy lọc không khí dùng lọc HEPA
Portable HEPA air cleaner
Quạt hút không khí trong phòng qua một tấm lọc sợi xếp nếp; hạt bụi bị giữ lại khi va vào sợi lọc. Tấm lọc chỉ giữ hạt, không giữ khí: EPA ghi rằng phần lớn tấm lọc được thiết kế để lọc hoặc hạt, hoặc khí, và hệ xếp hạng CADR chỉ dành cho hạt [1]. Muốn giảm khí như formaldehyde thì cần lớp than hoạt tính hay vật liệu hấp phụ khác, và EPA lưu ý lớp này chỉ có tác dụng khi lượng vật liệu đủ lớn [1]. Hiệu quả của máy trong phòng phụ thuộc lưu lượng khí sạch mà máy đưa ra, gọi là CADR (clean air delivery rate), đo bằng cfm (ft³/phút) [3]. CADR được đo theo tiêu chuẩn ANSI/AHAM AC-1 với ba loại hạt: khói thuốc, bụi và phấn hoa [5]. Lọc không thay được việc kiểm soát nguồn ô nhiễm và thông gió [1].
Thông số nên nhìn
1) CADR khói thuốc: đây là con số đại diện cho hạt nhỏ, gần nhất với PM2.5. AHAM khuyên quy tắc 2/3: CADR khói (cfm) ít nhất bằng 2/3 diện tích phòng tính bằng ft² [5]. Quy đổi biên tập sang đơn vị SI (suy luận, không phải số của AHAM): khoảng 12 m³/h CADR cho mỗi m² sàn; phòng ngủ 15 m² cần CADR khói khoảng 180 m³/h. Diện tích phòng ghi trên nhãn AHAM nhắm tới mức giảm 80% nồng độ hạt ở trạng thái cân bằng, không phải 100% [3].
2) Tốc độ quạt: CADR trên bao bì thường là giá trị cao nhất, đạt ở mức gió lớn nhất, và cũng là lúc máy ồn nhất [3]. Ban đêm người dùng hay để chế độ ngủ, khi đó lưu lượng thực thấp hơn số in trên hộp. Nên tìm thông số độ ồn (dB(A)) và lưu lượng ở từng mức quạt; so với chỉ số mức ồn trong phòng ban đêm.
3) Cấp lọc: theo EN 1822-1, lọc H13 phải giữ ít nhất 99,95% hạt (hiệu suất tổng) và ít nhất 99,75% tại từng điểm quét; H14 là 99,995% và 99,975% [6]. Phép thử đo ở cỡ hạt khó lọc nhất (MPPS) [6]. EPA mô tả lọc HEPA dùng trong gia đình tương đương khoảng MERV 16 [3].
Nhận ra trên nhãn
Con số CADR đáng tin khi kèm tên phép thử ANSI/AHAM AC-1 [5]. Hệ CADR không nói gì về khí, mùi hay formaldehyde; quảng cáo 'khử mùi, khử khí độc' cần một phép thử riêng, và EPA ghi rằng hiện chưa có hệ xếp hạng phổ biến cho máy lọc khí [1]. Chữ 'H13' chỉ có nghĩa khi nêu rõ phân cấp theo EN 1822 [6]; nhãn ghi chung chung kiểu 'công nghệ HEPA' không cho biết cấp lọc. Phân cấp EN 1822 áp dụng cho tấm lọc; độ kín giữa tấm lọc và vỏ máy là chuyện khác (suy luận biên tập). Về ozone: bang California yêu cầu máy lọc không khí bán tại đó phải có nồng độ phát thải ozone dưới 0,050 ppm và bao bì ghi 'ARB Certified' [7]. CARB và AHAM đều có danh sách máy đã thử và phát rất ít hoặc không phát ozone [2]. Máy quảng cáo 'tạo ozone', 'diệt khuẩn bằng ozone' thuộc loại EPA cảnh báo: chủ ý tạo ra khí ozone, chưa cơ quan liên bang Mỹ nào chấp thuận dùng ở nơi có người [2].
Hạn chế
Ozone: máy lọc tĩnh điện, máy ion, đèn UV không có lớp phủ thích hợp và máy plasma đều có thể phát ozone [2]. Ozone hít vào có thể gây tổn thương phổi; lượng tương đối thấp cũng có thể gây đau ngực, ho, khó thở và rát họng [4]. Ở nồng độ không vượt chuẩn sức khoẻ, ozone nhìn chung không hiệu quả trong việc làm sạch không khí trong nhà [4]. Không khử được khí: lọc HEPA không giảm CO2 hay formaldehyde [1]. Phòng ngủ đóng kín vẫn cần thông gió. Không có máy nào loại hết chất ô nhiễm trong nhà [1]. Bằng chứng sức khoẻ: tổng quan kỹ thuật của EPA ghi phần lớn cải thiện sức khoẻ trong các nghiên cứu có độ lớn tương đối nhỏ [3]. Ồn: hiệu năng định mức đo ở lưu lượng lớn nhất, tức thường là mức ồn lớn nhất [3]; đặt máy chạy mạnh cạnh giường có thể làm tăng mức ồn nền ban đêm.
Chỉ số liên quan
Nguồn
- U.S. EPA. Guide to Air Cleaners in the Home (trang web, Indoor Air Quality). đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
- U.S. EPA (2018). Guide to Air Cleaners in the Home, 2nd edition. EPA 402-F-08-004. đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
- U.S. EPA (2018). Residential Air Cleaners: A Technical Summary, 3rd edition. EPA 402-F-09-002. đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
- U.S. EPA. Ozone Generators that are Sold as Air Cleaners (trang web). đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
- AHAM Verifide. How to Choose the Best Air Cleaner for Your Home (Association of Home Appliance Manufacturers). đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
- MANN+HUMMEL. EN 1822 – filtration standards (trang kiến thức kỹ thuật của nhà sản xuất lọc, diễn giải EN 1822-1). qua nguồn thứ cấp · tra cứu 2026-10-30
- California Air Resources Board. California's Regulation to Limit Ozone Emissions from Indoor Air Cleaning Devices (fact sheet). đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30