Tiếng ồn ban đêm: bao nhiêu dB thì ảnh hưởng tới giấc ngủ

Bao nhiêu dB là quá ồn để ngủ?

Để dễ hình dung, 30 dB(A) tương đương tiếng thì thầm ở khoảng cách vài mét, hoặc tiếng ù rất nhẹ của tủ lạnh trong phòng yên tĩnh. Đây là mức thấp hơn nhiều so với cảm giác thông thường về "yên tĩnh".

Vậy con số 40 dB hay được nhắc tới là gì?

Hai con số này không mâu thuẫn nhau. Chúng đo ở hai vị trí khác nhau: 40 dB ở mặt ngoài công trình, 30 dB bên trong phòng ngủ. Tường và cửa hấp thụ một phần âm thanh, nên cùng một nguồn ồn cho hai giá trị khác nhau tùy chỗ đặt máy đo.

Chữ Lnight còn mang một nghĩa quan trọng khác: đó là **trung bình cả năm**, không phải giá trị đo một đêm. Một đêm ồn bất thường không làm vượt ngưỡng Lnight, và ngược lại, mức Lnight đạt chuẩn không có nghĩa mọi đêm đều yên.

Bản hướng dẫn năm 2018 của Tổ chức Y tế Thế giới bổ sung ngưỡng riêng cho từng nguồn ồn: dưới 45 dB Lnight cho giao thông đường bộ, dưới 44 dB cho đường sắt, dưới 40 dB cho hàng không.

Điều gì xảy ra ở từng mức ồn?

Cần đọc bảng này đúng cách. Đây là mô tả tác động ở quy mô dân số trong các nghiên cứu dịch tễ, không phải dự đoán cho một cá nhân cụ thể. Hai người ở cùng mức ồn có thể phản ứng rất khác nhau.

Đo mức ồn phòng ngủ thế nào cho đúng?

Lấy giá trị đỉnh là sai lầm phổ biến nhất. Một tiếng còi xe làm kim nhảy lên 70 dB trong một giây không phản ánh môi trường ngủ của bạn; thứ phản ánh nó là mức nền trung bình.

Ứng dụng trên điện thoại không phải máy đo chuyên dụng và có sai số, thường vài dB tùy thiết bị và tùy ứng dụng. Với mục đích so sánh phòng của bạn với một ngưỡng tham chiếu thì sai số đó chấp nhận được, nhưng đừng coi con số hiển thị là chính xác tuyệt đối.

Đo vào đúng khung giờ bạn thường đi ngủ, và đo vài đêm khác nhau. Mức ồn một đêm cuối tuần và một đêm giữa tuần có thể chênh nhau đáng kể.

Nếu muốn đối chiếu cả bốn yếu tố môi trường cùng lúc, dùng công cụ tự kiểm tra phòng ngủ — nhập nhiệt độ, độ ẩm, mức ồn và độ sáng, công cụ chỉ ra chỉ số nào nằm ngoài khoảng và nên xử lý cái nào trước.

Làm gì khi mức ồn vượt ngưỡng?

Chặn tại tai gồm nút tai và máy tạo tiếng ồn trắng. Nút tai giảm mức ồn tới tai; máy tạo tiếng ồn trắng không giảm mà làm mờ đi sự chênh lệch giữa nền yên và tiếng ồn đột ngột — chính sự chênh lệch đó mới là thứ đánh thức người ta.

Chặn tại phòng gồm rèm dày, đệm khe cửa, và trong trường hợp nặng là cửa sổ hai lớp. Chi phí tăng dần rất nhanh theo hiệu quả.

Đổi vị trí giường ra xa nguồn ồn nhất là biện pháp không tốn tiền và hay bị bỏ qua. Chênh lệch vài mét và một bức tường chắn có thể tạo khác biệt đo được.

Tiếng ồn chỉ là một trong bốn yếu tố môi trường đo được. Xem tổng quan bốn yếu tố môi trường phòng ngủ và thứ tự nên xử lý.

Về việc chọn nút tai — chỉ số giảm ồn trên hộp thực tế bằng bao nhiêu, và phép tính cho phòng ngủ của bạn — xem nút tai và máy tạo tiếng ồn trắng.

Nhầm hai ngưỡng đo trong và ngoài nhà không phải trường hợp cá biệt. Chúng tôi gặp cùng dạng lỗi này ở bảy lĩnh vực khác nhau — xem bảy con số bị trích sai bối cảnh.

Một giới hạn cần nói rõ: đưa mức ồn về dưới ngưỡng tham chiếu giúp được trường hợp mất ngủ do tiếng ồn. Nếu bạn khó ngủ kéo dài nhiều tuần dù phòng đã yên, nguyên nhân nằm ngoài phạm vi bài này và đó là lý do đi khám chứ không phải lý do đầu tư thêm vào cách âm.

Câu hỏi thường gặp

Đo bằng điện thoại có đủ chính xác không?

Đủ để so sánh với ngưỡng tham chiếu, không đủ để dùng làm bằng chứng. Ứng dụng trên điện thoại thường sai số vài dB tùy thiết bị.

Tiếng ồn trắng có làm giảm mức dB trong phòng không?

Không, nó làm tăng mức dB. Tác dụng của nó là làm mờ sự chênh lệch giữa nền yên tĩnh và tiếng ồn đột ngột, chứ không phải giảm tổng mức ồn.

Vì sao ngưỡng trong phòng lại thấp hơn ngoài nhà?

Vì tường và cửa hấp thụ một phần âm thanh. Cùng một nguồn ồn, giá trị đo bên trong luôn thấp hơn bên ngoài, nên hai ngưỡng phải khác nhau.

Việt Nam có quy định riêng về tiếng ồn ban đêm không?

Có quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về tiếng ồn với giới hạn theo khung giờ và theo khu vực. Đó là quy định pháp lý về phát thải tiếng ồn, khác với hướng dẫn sức khỏe nêu trong bài này.

Nguồn tham khảo

• WHO Guidelines for Community Noise (1999) — khuyến nghị mức ồn trong phòng ngủ ban đêm
• WHO Night Noise Guidelines for Europe (2009) — ngưỡng Lnight và dải tác động theo mức ồn
• WHO Environmental Noise Guidelines for the European Region (2018) — ngưỡng theo từng nguồn ồn