Rotundin và bình vôi

Chương này hỏi rotundin và củ bình vôi đứng ở đâu trong văn bản pháp luật Việt Nam, gây ngộ độc ra sao, và có bằng chứng gì với giấc ngủ. Về pháp lý, rotundin không có trong danh mục hướng thần áp dụng từ 16/7/2026. Rotundin cũng vắng mặt trong hai danh mục thuốc không kê đơn năm 2014 và 2017, nhưng phần hoá dược của danh mục 2017 đã hết hiệu lực từ 01/7/2025. Từ đó, việc một thuốc là kê đơn hay không kê đơn được xác định theo từng thuốc khi cấp số đăng ký. Vì vậy chúng tôi không viết được một câu chung về tình trạng kê đơn của rotundin. Các tài liệu chính thức còn mâu thuẫn nhau. Về độc tính, loạt 37 ca ngộ độc ở người lớn tại Thái Nguyên cho thấy phần lớn ca nhẹ, nhưng 10,8% phải thở máy; 62,2% số ca là tự đầu độc có chủ ý. Về giấc ngủ, dữ liệu là ở chuột nhắt. Trong phần y văn chúng tôi đọc được, không có thử nghiệm nào so rotundin với giả dược ở người mất ngủ, và rotundin chỉ xuất hiện như thuốc đối chứng trong một số nghiên cứu trong nước. Thuốc ngủ kê đơn và quy định chung về kê đơn được bàn ở chương "Mất ngủ, thuốc ngủ và quy định kê đơn ở Việt Nam".

Chương không nêu liều, cách dùng hay cách mua của rotundin hay bình vôi, và không khuyên dùng hay không dùng.

Từ củ bình vôi tới viên rotundin#

Rotundin là tên thuốc của levo-tetrahydropalmatine (l-THP). Hoạt chất này có trong các cây chi Stephania, nhóm cây được gọi là bình vôi, và trong chi Corydalis. Bình vôi mọc tự nhiên ở Thái Nguyên được định danh là Stephania brachyandra.

Hướng dẫn chẩn đoán và xử trí ngộ độc của Bộ Y tế, ban hành kèm Quyết định 3610/QĐ-BYT ngày 31/8/2015, có một bài riêng về ngộ độc rotundin (Bộ Y tế, 2015). Phác đồ ngộ độc rotundin của Bệnh viện Nguyễn Tri Phương năm 2021 chép lại bài này gần như nguyên văn (Bệnh viện Nguyễn Tri Phương, 2021). Phác đồ ghi cơ chế tác dụng là ức chế hệ lưới và thụ thể dopamin ở não. Theo cơ chế đó, l-THP gần nhóm thuốc đối kháng dopamin hơn là gần hình ảnh một "thảo dược nhẹ" SL.

Chúng tôi tìm được dấu vết của ba dạng thuốc có rotundin. Dạng thứ nhất là viên rotundin đơn chất, bán ở nhà thuốc. Dạng thứ hai là chế phẩm phối hợp thảo dược có bình vôi. Một chế phẩm viên nén có số đăng ký VD-20778-14 ghi thành phần gồm bình vôi, lá sen, lạc tiên, lá vông nem và trinh nữ (VNRAS, 2026). Trang thông tin thuốc không nêu hàm lượng rotundin và không có cảnh báo về gan. Dạng thứ ba là thuốc tiêm: một nghiên cứu kiểm nghiệm của Học viện Quân y thẩm định phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao (high-performance liquid chromatography, HPLC) cho thuốc tiêm rotundin sulfat (Nguyễn Văn Bạch và Nguyễn Văn Minh, 2022). Tóm tắt không cho biết sản phẩm do ai sản xuất hay có số đăng ký lưu hành không. Ngoài ba dạng thuốc này, củ bình vôi còn được báo chí phổ thông nhắc tới như một vị thuốc.

Hàm lượng hoạt chất trong củ không đồng đều#

Một nghiên cứu nông–lâm học phân tích 160 mẫu củ bình vôi mọc tự nhiên ở 5 huyện của Thái Nguyên, thu tháng 10/2021 (Dương Văn Thảo, 2024). Theo tóm tắt, hàm lượng rotundin dao động gần 11 lần, trong khoảng 90,4–981 mg/100 g. Trung bình theo huyện từ 102,3 mg/100 g (Đồng Hỷ) đến 312,3 mg/100 g (Võ Nhai), trung bình chung 233,5 mg/100 g. Hàm lượng tương quan chặt với đường kính củ (R = 0,94).

Các bảng của bài có nhiều mẫu củ nhỏ ghi 0 mg/100 g, mâu thuẫn với khoảng 90,4–981 trong tóm tắt. Bài không nói các mẫu 0 có được tính vào trung bình hay không, và không nêu kỹ thuật định lượng. Nghiên cứu do Sở Khoa học và Công nghệ Thái Nguyên tài trợ. Đây là dữ liệu dược liệu, không phải dữ liệu người. Hệ quả trực tiếp là người dùng củ bình vôi không có cách biết lượng l-THP mình thực nhận SL.

Rotundin trong văn bản pháp luật#

Chúng tôi đọc lại từng văn bản gốc liên quan. Bảng dưới tóm tắt điều mỗi văn bản nói, hoặc không nói, về rotundin và bình vôi.

Không phải thuốc hướng thần#

Phụ lục II của Thông tư 18/2026/TT-BYT gồm 72 dược chất hướng thần, kể cả muối và đồng phân của chúng (Bộ Y tế, 2026). Chúng tôi đối chiếu cả 72 dòng theo tên quốc tế và tên khoa học. Rotundin (tetrahydropalmatine, l-THP) không có trong danh mục. Vì vậy, theo Phụ lục II Thông tư 18/2026/TT-BYT, rotundin không phải thuốc hướng thần và không phải kê đơn "H". Danh mục năm 2017 của Thông tư 20/2017/TT-BYT, đã hết hiệu lực, cũng không có rotundin. Chúng tôi đọc bảng 72 dòng qua bản chép của một trang tin pháp luật, chưa đối chiếu được bản Công báo có chữ ký.

Kê đơn hay không kê đơn: câu trả lời đổi theo giai đoạn#

Danh mục thuốc không kê đơn của Thông tư 23/2014/TT-BYT có 250 hoạt chất hoá dược và không có rotundin (Bộ Y tế, 2014). Danh mục thay thế của Thông tư 07/2017/TT-BYT, hiệu lực 01/7/2017, có 243 hoạt chất hoá dược và sinh phẩm, cũng không có rotundin (Bộ Y tế, 2017). Theo thứ tự chữ cái, giữa ranitidin và rutin không có mục nào khác.

Điều 4 khoản 1 Thông tư 07/2017 viết: "Các thuốc không thuộc Danh mục thuốc không kê đơn được phân loại là thuốc kê đơn" (Bộ Y tế, 2017). Áp quy tắc đó, thuốc hoá dược rotundin trong giai đoạn 01/7/2017–30/6/2025 thuộc loại thuốc kê đơn, dù không phải thuốc hướng thần. Đây là suy luận từ văn bản; không văn bản nào nêu tên rotundin SL.

Từ 01/7/2025, phần thuốc hoá dược, sinh phẩm và thuốc dược liệu của Thông tư 07/2017 đã hết hiệu lực, theo Điều 52 Thông tư 12/2025/TT-BYT ngày 16/5/2025 (Bộ Y tế, 2025). Điều 15 của Thông tư 12/2025 phân loại thuốc không kê đơn theo từng thuốc khi cấp giấy đăng ký lưu hành, không còn danh mục hoạt chất. Danh mục 2017 vì thế chỉ mô tả giai đoạn 01/7/2017–30/6/2025, không phải danh mục hiện hành. Hiện nay, tình trạng kê đơn của một thuốc rotundin cụ thể phụ thuộc vào phân loại ghi trong hồ sơ đăng ký của thuốc đó. Các thuốc rotundin khác nhau có thể có phân loại khác nhau. Chúng tôi chưa tra được phân loại của từng số đăng ký, nên không viết câu chung rằng rotundin hiện là thuốc kê đơn hay không kê đơn.

Mức phạt cũng đi theo phân loại đó. Từ 15/5/2026, Nghị định 90/2026/NĐ-CP phạt 10–20 triệu đồng với cá nhân bán thuốc kê đơn khi không có đơn thuốc (Chính phủ, 2026). Quy định này áp dụng cho một thuốc rotundin nếu hồ sơ đăng ký của thuốc đó xếp nó là thuốc kê đơn. Mức phạt nhân đôi dành cho thuốc hướng thần không áp dụng, vì rotundin không thuộc danh mục hướng thần.

Chế phẩm thảo dược và dược liệu bình vôi#

Phần II Thông tư 07/2017 chỉ cho xếp thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền vào nhóm không kê đơn khi không chứa dược liệu độc và không có chỉ định thuộc 20 điểm loại trừ (a–u) (Bộ Y tế, 2017). Trong đó có chỉ định cho mất ngủ kinh niên, mạn tính và chỉ định cho bệnh về tâm lý – tâm thần. Từ 01/7/2025, nội dung này hết hiệu lực với thuốc dược liệu, thay bằng 5 tiêu chí chung tại Điều 15 Thông tư 12/2025.

Danh mục dược liệu độc làm thuốc hiện hành của Thông tư 13/2024/TT-BYT, hiệu lực 10/10/2024, thay Thông tư 42/2017/TT-BYT (Bộ Y tế, 2024). Phụ lục thực vật của danh mục có 22 mục và phụ lục động vật có 4 mục; phụ lục khoáng vật chúng tôi chưa đọc được nguyên văn. Bình vôi không có, và lạc tiên, vông nem, sen cũng không có. Theo danh mục này, hệ quả cho giai đoạn 10/10/2024–30/6/2025 là một chế phẩm thảo dược chứa bình vôi có thể thuộc nhóm không kê đơn, nếu chỉ định không ghi mất ngủ mạn tính SL. Việc không có trong danh mục dược liệu độc không có nghĩa là không độc: các ca viêm gan liên quan chế phẩm chứa l-THP được bàn ở mục sau.

Mâu thuẫn giữa các tài liệu chính thức#

Mục phòng ngừa của bài ngộ độc rotundin trong hướng dẫn năm 2015 viết: "Mặc dù là thuốc không cần kê đơn nhưng người dân cũng không nên tự dùng thuốc khi chưa có ý kiến của bác sỹ" (Bộ Y tế, 2015). Khi hướng dẫn ra đời, danh mục không kê đơn đang hiệu lực là bản 2014, và bản này không có rotundin. Hướng dẫn chuyên môn không có giá trị pháp lý thay thông tư. Câu này có thể phản ánh thực tế bán lẻ hơn là quy định SL.

Một nghiên cứu loạt ca ở Việt Nam đăng trên tạp chí quốc tế năm 2026 cũng mô tả rotundin là thuốc "over-the-counter" phổ biến, thường được tự dùng vì được cho là an toàn và dễ mua (Nguyen Dang Duc và cs., 2026). Đây là nhận định của tác giả về thực tế tiếp cận, không phải trích văn bản pháp luật. Ngược lại, trang bán lẻ trực tuyến của một chuỗi nhà thuốc lớn, kiểm tra tháng 11/2026, ghi sản phẩm rotundin "chỉ bán khi có chỉ định của bác sĩ" (trang sản phẩm của một chuỗi nhà thuốc, 2026) NGÀNH. Đây là quan sát một trang tại một thời điểm, không cho biết việc kiểm tra đơn có diễn ra hay không.

Hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế về một số rối loạn tâm thần thường gặp (Quyết định 2058/QĐ-BYT, 2020) có bài riêng về mất ngủ (Bộ Y tế, 2020). Tìm chuỗi "rotundin" trong toàn văn, khoảng 350.000 ký tự, chúng tôi không thấy lần nào. Như vậy, hoạt chất được tác giả loạt ca mô tả là hay được tự dùng không xuất hiện trong hướng dẫn chuyên môn về mất ngủ. Một lời giải thích khả dĩ là rotundin được xem là thuốc gốc thảo dược hơn là thuốc tâm thần SL.

Ngộ độc rotundin#

Điều hướng dẫn năm 2015 ghi#

Hướng dẫn của Bộ Y tế năm 2015 ghi ngộ độc rotundin xảy ra chủ yếu trong hai bối cảnh: tự tử, và dùng đồng thời nhiều biệt dược khác nhau (Bộ Y tế, 2015). Rotundin không có thuốc đối kháng đặc hiệu (antidote), khác benzodiazepine có flumazenil. Ngộ độc rotundin thường nhẹ, tiên lượng tốt, nhưng hướng dẫn lưu ý viêm phổi do sặc, suy hô hấp và người có bệnh tim mạch, bệnh mạch vành. Phác đồ chép lại hướng dẫn ghi rằng chưa có tài liệu nào xác định liều ngộ độc rotundin (Bệnh viện Nguyễn Tri Phương, 2021). Theo phác đồ, hầu hết bệnh nhân ngộ độc có bất thường điện tim như ST chênh lên, T đảo hay QT kéo dài. Có thể gặp nhịp chậm xoang, block nhĩ thất độ I, tụt huyết áp và ức chế thần kinh trung ương tới hôn mê. Tài liệu Việt Nam duy nhất mà hướng dẫn dẫn là một bài năm 2004; chúng tôi chưa mở được bài này.

Loạt 37 ca người lớn tại Thái Nguyên#

Nghiên cứu lâm sàng có số liệu duy nhất chúng tôi tìm được là một loạt ca hồi cứu tại Khoa Cấp cứu – Chống độc, Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Thái Nguyên (Nguyen Dang Duc và cs., 2026). Nghiên cứu gồm 37 bệnh nhân liên tiếp từ 18 tuổi trở lên, ngộ độc cấp rotundin đơn thuần, từ 4/2024 tới 6/2026. Người uống kèm chất khác bị loại. Tuổi trung vị là 27 (khoảng tứ phân vị, interquartile range, IQR 21–41,5), 56,8% là nữ. Có 62,2% (23/37) ca là tự đầu độc có chủ ý. Mẫu chỉ gồm người lớn; kết quả không áp được cho trẻ em.

QTc trung vị là 420 ms (IQR 409–436), tối đa 460 ms. Không ca nào có nhịp nhanh thất, xoắn đỉnh hay ngừng tim. Thời gian nằm viện trung vị là 2 ngày. Điểm hôn mê Glasgow (Glasgow Coma Scale, GCS) lúc nhập viện ≤ 12 phân biệt tốt nhóm cần thở máy. Diện tích dưới đường cong (area under the curve, AUC) là 0,989, độ nhạy 100% và độ đặc hiệu 97,0%. Với chỉ 4 ca thở máy, các con số này rất bất ổn và cần được kiểm định ở mẫu khác.

Men gan AST và ALT được đo lúc nhập viện. Nghiên cứu không theo dõi tổn thương gan muộn, nên không trả lời được câu hỏi về gan khi dùng kéo dài. Lượng thuốc đã uống dựa vào lời tự khai. Tác giả thứ nhất có quan hệ với Bệnh viện Bạch Mai, nơi hỗ trợ hành chính, phí xuất bản, phân tích thống kê và viết bài. Đây không phải tài trợ của ngành dược. Nghiên cứu ở một trung tâm, không đại diện quốc gia.

"Hầu hết" hay 16,2%#

Hướng dẫn 2015 viết hầu hết bệnh nhân có bất thường điện tim, còn loạt 37 ca chỉ thấy QTc kéo dài ở 16,2%. Có ít nhất bốn lời giải thích khả dĩ. Định nghĩa khác nhau: hướng dẫn tính cả ST chênh và T đảo, còn nghiên cứu 2026 chỉ báo QTc. Loạt 2026 loại người uống kèm chất khác, trong khi hướng dẫn mô tả cả bối cảnh dùng nhiều biệt dược. Mẫu làm nền cho hướng dẫn có thể là bệnh nhân nặng ở trung tâm tuyến cuối. Cuối cùng, bài năm 2004 làm nền cho hướng dẫn chúng tôi chưa đọc được SL.

Trẻ em: chưa có số liệu riêng cho rotundin#

Một nghiên cứu ngộ độc cấp ở 276 trẻ dưới 16 tuổi tại Bệnh viện Nhi Thái Bình ghi 9 ca thuộc nhóm "sedatives or sleeping pills" (Vu và cs., 2026). Bài không tách rotundin hay benzodiazepine. Dữ liệu trẻ em rõ nhất về l-THP vẫn là báo cáo cũ ở Hoa Kỳ. Báo cáo năm 1993 của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (Centers for Disease Control and Prevention, CDC) nhắc lại 3 trẻ em ở Colorado uống quá liều chế phẩm Jin Bu Huan chứa l-THP (CDC, 1993). Các trẻ bị ức chế thần kinh trung ương, ức chế hô hấp và nhịp tim chậm khởi phát nhanh, đe doạ tính mạng.

Gan: các ca Jin Bu Huan#

Phác đồ trong nước ghi viêm gan là tác dụng có thể gặp của rotundin, chủ yếu ở người dùng kéo dài (Bệnh viện Nguyễn Tri Phương, 2021). Dữ liệu ca bệnh rõ nhất về gan đến từ cùng báo cáo CDC năm 1993 (CDC, 1993). Ba phụ nữ 24, 45 và 66 tuổi ở Los Angeles bị viêm gan cấp sau khi dùng Jin Bu Huan mua ở cùng một cửa hàng. Phân tích viên thuốc của 2 bệnh nhân cho thấy l-THP chiếm 36% khối lượng viên, trong khi nhãn ghi nguồn gốc là Polygala chinensis. Men gan ALT cao nhất là 1.468 U/L, so với mức bình thường dưới 40 U/L.

Một bệnh nhân dùng lại sản phẩm thì men gan tăng trở lại, rồi về bình thường sau khi ngừng. Lần tái phơi nhiễm không chủ đích này làm mối liên quan với sản phẩm khó bỏ qua; vì báo cáo chỉ định lượng l-THP (36% khối lượng viên) và nhãn ghi sai nguồn gốc, vai trò riêng của l-THP chưa tách được SL. Báo cáo loạt ca không cho tỉ lệ mắc. Một bệnh nhân còn dùng thêm Ma Huang (chứa ephedrin) từng đợt, là một yếu tố nhiễu. Loạt 37 ca ở Thái Nguyên đo men gan lúc ngộ độc cấp, nên không thay được loại dữ liệu này.

Bằng chứng về giấc ngủ#

Dữ liệu ở chuột và một thử nghiệm ở người dùng cocaine#

Một tổng quan tường thuật năm 2022 về tetrahydropalmatine (THP) là nguồn tổng hợp đầy đủ nhất chúng tôi đọc được (Du và cs., 2022). Dữ liệu về giấc ngủ trong tổng quan là dữ liệu ở chuột nhắt được tiêm hoạt chất vào khoang bụng. Ở chuột nhắt, THP làm tăng giấc ngủ không chuyển động mắt nhanh (non-rapid eye movement, NREM). Kết quả này nằm trong bối cảnh nghiên cứu giảm đau, được quy cho tác dụng trên thụ thể dopamin D1 và D2, không phải một mô hình mất ngủ.

Thử nghiệm duy nhất trên người được nêu là một thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng (randomized controlled trial, RCT) mù đôi có giả dược ở người dùng cocaine. Đợt dùng THP kéo dài 3,5 ngày và được tổng quan mô tả là dung nạp tốt (Du và cs., 2022). Đây là thử nghiệm dược động học và an toàn ngắn hạn, quá ngắn để đánh giá độc tính gan khi dùng kéo dài. Chúng tôi chưa mở được bài gốc. Tổng quan ghi rằng đánh giá độc tính của THP còn hạn chế, nhất là độc tính dài hạn, và tóm tắt viết THP có thể có độc tính trên tim và thần kinh. Tổng quan không nhắc các ca viêm gan Jin Bu Huan, và dẫn một nghiên cứu ở chuột không thấy tổn thương gan rõ trên mô học. Tổng quan được các quỹ khoa học cấp quốc gia và cấp tỉnh của Trung Quốc tài trợ, không phải ngành dược.

Như vậy, số thử nghiệm trên người mất ngủ mà tổng quan này nêu là 0.

Rotundin làm chuẩn so sánh và các hướng dẫn quốc tế#

Một tổng quan phạm vi năm 2025 về y học cổ truyền ở Việt Nam ghi 3 trong 6 nghiên cứu thảo dược cho mất ngủ dùng rotundin làm thuốc đối chứng (Lê Thùy Chi và Nguyễn Duy Tuân, 2025). Các nghiên cứu này kéo dài 14–30 ngày. Khi chuẩn so sánh là một thuốc mà chúng tôi chưa tìm được thử nghiệm giả dược nào cho mất ngủ, các kết quả đó khó diễn giải SL. Các thử nghiệm thảo dược này được bàn ở chương "Thảo dược, châm cứu và dưỡng sinh".

Hướng dẫn dùng thuốc cho mất ngủ mạn tính năm 2017 của Viện Hàn lâm Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ (American Academy of Sleep Medicine, AASM) không đề cập rotundin hay l-THP (Sateia và cs., 2017). Hướng dẫn Mất ngủ châu Âu 2023 khuyến cáo không dùng thảo dược cho mất ngủ, mức A (Riemann và cs., 2023). Rotundin đơn chất là hoá dược, nên câu này áp trực tiếp cho củ bình vôi và chế phẩm thảo dược hơn là cho viên rotundin SL. Hướng dẫn của Bộ Y tế năm 2020 về mất ngủ, như đã nêu, không nhắc rotundin.

Thông tin phổ thông so với y văn#

Ba nguồn phổ thông dưới đây là tài liệu của ngành NGÀNH hoặc báo chí, không phải bằng chứng lâm sàng.

Trang bán lẻ của chuỗi nhà thuốc nêu ở trên không có cảnh báo nào về gan hay tim (trang sản phẩm của một chuỗi nhà thuốc, 2026). Trang chỉ cảnh báo buồn ngủ khi lái xe, thai kỳ, cho con bú và việc dùng cùng thuốc ức chế thần kinh trung ương. Trang còn mô tả hoạt chất có tác dụng "điều hoà nhịp tim, hạ huyết áp". Trong khi đó, hướng dẫn ngộ độc xếp nhịp chậm và tụt huyết áp vào biểu hiện ngộ độc.

Một bài báo sức khoẻ trên VnExpress năm 2024 có tiêu đề gọi củ bình vôi là "vị thuốc quý" cho người mất ngủ (Mỹ Ý, 2024). Bài có cảnh báo về buồn ngủ, về người có bệnh tim hay rối loạn nhịp, về ngộ độc khi quá liều, và khuyến cáo không tự ý sử dụng. Bài không nhắc nguy cơ với gan.

Một bài tư vấn của một hệ thống bệnh viện tư lớn, cập nhật tháng 7/2024, viết về tác dụng của rotundin lên giấc ngủ như một điều đã được kiểm chứng (Vinmec, 2024). Bài không dẫn nghiên cứu nào. Bài cảnh báo liều cao có thể gây kích thích thần kinh trung ương, co giật và ngộ độc khi tự dùng, nhưng không nhắc độc tính gan hay tim.

Một lời giải thích khả dĩ cho khoảng cách này là thông tin phổ thông dựa trên truyền thống và sách dược liệu, không dựa trên thử nghiệm. Một giả thuyết khác, chưa có nguồn kiểm chứng, là viêm gan do l-THP ít gặp và xuất hiện sau thời gian dùng dài, nên khó được nhận ra SL.

Độ chắc chắn của các kết luận chính#

Mức dưới đây do nhóm biên tập chấm theo khung GRADE (Grading of Recommendations Assessment, Development and Evaluation) rút gọn, không phải do tác giả các nghiên cứu; cách chấm và lý do từng mức ở trang phương pháp và độ chắc chắn.

Điều chưa biết#

• Chúng tôi chưa tra được phân loại kê đơn hay không kê đơn của từng số đăng ký thuốc rotundin. Cơ sở dữ liệu đăng ký của Cục Quản lý Dược không cho lọc theo hiệu lực thực tế, và chúng tôi chưa xác nhận được vì sao một sản phẩm rotundin nằm trong cơ sở dữ liệu thuốc không kê đơn.
• Chưa kiểm được danh mục không kê đơn trước 2014 và danh mục dược liệu độc trước Thông tư 42/2017 có rotundin hay bình vôi không.
• Chưa đọc được chuyên luận rotundin trong Dược thư quốc gia Việt Nam, cũng như chuyên luận bình vôi và rotundin trong Dược điển Việt Nam V.
• Chưa tìm được báo cáo phản ứng có hại nào về rotundin hay bình vôi từ Trung tâm quốc gia về Thông tin thuốc và Theo dõi phản ứng có hại của thuốc. Chúng tôi cũng chưa tìm được văn bản cảnh báo của Cục Quản lý Dược về độc tính gan của rotundin.
• Chưa tìm được số liệu về tỉ lệ người Việt dùng bình vôi hay rotundin, thời gian dùng, hay loạt ca viêm gan do rotundin ở Việt Nam.
• Số liệu ngộ độc rotundin của Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai chúng tôi không đọc được. Bài gốc năm 2004 làm nền cho hướng dẫn 2015 chưa mở được. Chúng tôi chưa tìm được số liệu ngộ độc rotundin riêng ở trẻ em Việt Nam.
• Chưa tìm được RCT có giả dược nào trên người mất ngủ cho bình vôi hay l-THP, cũng như cho các chế phẩm phối hợp bán phổ biến ở Việt Nam.
• Chúng tôi chưa tìm được nghiên cứu khách đóng giả nào ở Việt Nam xin mua rotundin.