giacngungon.vnĐo trước khi nói.

Từ điển · Nhóm Không khí · Mục 1 trên 8

Bụi mịn mùa khô lọt vào phòng ngủ

Mốc quy chiếu

Những tối mùa khô nhìn từ ban công thấy thành phố mờ đục, đèn đường nhoè trong lớp bụi.

Nếu bạn nhận ra cảnh này, mục từ dưới đây là về nó.

Hạt PM2.5 ngoài trời đi vào nhà qua khe cửa, cửa mở và đường thông gió. Tổng quan của Chen và Zhao ghi nhận hệ số xâm nhập PM2.5 vào nhà dao động 0,3–0,82 giữa các nghiên cứu, và tỷ số trong/ngoài (I/O) khi mở cửa sổ thường cao hơn khi đóng [4]. Ở 46 nhà tại Toronto, hệ số xâm nhập trung bình là 0,52 ± 0,21; trao đổi khí và điều hoà trung tâm là các yếu tố dự báo chính [6].

Số liệu Hà Nội hiện có từ một căn hộ tầng 2, cửa đóng, phòng ngủ chính: mùa đông PM2.5 trong nhà trung bình 105,85 µg/m³ so với ngoài 117,87 µg/m³; mùa hè 43,38 so với 43,30 µg/m³; tỷ số I/O khoảng 0,9 mùa đông và 1,02 mùa hè [5]. Nấu ăn, quét dọn trong nhà cũng góp hạt mịn [5]. Đây là một căn hộ, không đại diện cho mọi nhà ở Việt Nam.

Mức tham chiếu: hướng dẫn WHO 2021 cho PM2.5 là 15 µg/m³ trung bình 24 giờ (phân vị 99, tức 3–4 ngày vượt mỗi năm) và 5 µg/m³ trung bình năm; mục tiêu trung gian 24 giờ là 75, 50, 37,5 và 25 µg/m³ [2]. QCVN 05:2023/BTNMT, ban hành kèm Thông tư 01/2023/TT-BTNMT (hiệu lực 12/9/2023) [3], quy định PM2.5 trung bình 24 giờ 50 µg/Nm³ và 45 µg/Nm³ áp dụng từ 01/01/2026, trung bình năm 25 µg/Nm³ [3]. Quy chuẩn này áp cho không khí xung quanh (ngoài trời), không phải giới hạn trong nhà; dùng để đối chiếu chứ không để “chấm điểm” phòng ngủ.

Tự kiểm tối nay

Cần hai cảm biến PM2.5 cùng loại. (1) Đặt cạnh nhau 1–2 giờ để biết hai máy lệch nhau bao nhiêu. (2) Tối nay đặt một máy ở đầu giường, một máy ở ban công có mái che, tránh xa bếp và nơi hút thuốc. (3) Ghi suốt đêm, tính tỷ số trong/ngoài theo từng giờ; đối chiếu số ngoài trời với trạm quan trắc chính thức gần nhất. (4) Đo CO2 cùng lúc, vì đóng kín cửa giúp giảm bụi lọt vào nhưng làm CO2 tăng. Giới hạn: cảm biến quang học giá rẻ chưa hiệu chỉnh có thể đọc cao khoảng 40% so với thiết bị chuẩn, và độ ẩm cao làm lệch thêm [7]; những đêm nồm ẩm cần thận trọng với số tuyệt đối, chỉ dùng tỷ số giữa hai máy cùng loại.

Vì sao mục này khó

Bụi PM2.5 không nhìn thấy trong nhà, và việc đóng cửa tạo cảm giác đã an toàn; trong khi ở căn hộ Hà Nội được đo, nồng độ trong nhà gần bằng ngoài trời [5]. Nghẹt mũi, ho khan buổi sáng dễ bị đổ cho điều hoà hoặc thời tiết hanh khô. Các nguồn trong nhà như nấu ăn, quét dọn [5] cũng làm số đo tăng, dễ bị gán cho bụi ngoài trời và ngược lại.

Đừng nhầm với

Mục này

Bụi mịn mùa khô lọt vào phòng ngủ

Đóng kín cửa để tránh bụi có thể đổi bụi lấy CO2 cao; máy đo CO2 cho biết cảm giác bí đến từ đâu.

Mục này

Bụi mịn mùa khô lọt vào phòng ngủ

Bụi ngoài trời: PM2.5 trong phòng lên xuống theo ngoài trời, tỷ số trong/ngoài thường ≤ khoảng 1. Khói nhang: số trong phòng tăng vọt theo giờ đốt, vượt hẳn ngoài trời.

Khi nào không còn là chuyện phòng ngủ

WHO nêu bụi mịn gây bệnh tim mạch, hô hấp và ung thư [8]. Đi khám khi khò khè xuất hiện lần đầu; khò khè kèm khó thở rõ, da môi tím tái, lú lẫn; hoặc khò khè lặp lại không rõ lý do [1].

Nguồn

  1. MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). Wheezing. Bản duyệt 5/3/2026. đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
  2. Goshua A, Akdis C, Nadeau KC (2022). World Health Organization global air quality guideline recommendations: Executive summary. Allergy 77(7):1955-1960. đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
  3. Bộ Tài nguyên và Môi trường (2023). Thông tư 01/2023/TT-BTNMT ngày 13/03/2023 ban hành QCVN 05:2023/BTNMT – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng không khí (hiệu lực 12/09/2023). đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
  4. Chen C, Zhao B (2011). Review of relationship between indoor and outdoor particles: I/O ratio, infiltration factor and penetration factor. Atmospheric Environment 45:275-288. đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
  5. Vo Thi Le Ha, Van Dieu Anh, Nguyen Thi Thu Hien, Nghiem Trung Dung, Shimada Y, Yoneda M (2020). Indoor and outdoor relationships of particles with different sizes at an apartment in Ha Noi: mass concentration and respiratory dose estimation. Vietnam Journal of Science and Technology 58(6):736-746. đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
  6. Clark NA, Allen RW, Hystad P, Wallace L, Dell SD, Foty R, Dabek-Zlotorzynska E, Evans G, Wheeler A (2010). Exploring variation and predictors of residential fine particulate matter infiltration. International Journal of Environmental Research and Public Health 7:3211-3224. đọc tóm tắt · tra cứu 2026-10-30
  7. Barkjohn KK, Gantt B, Clements AL (2021). Development and application of a United States-wide correction for PM2.5 data collected with the PurpleAir sensor. Atmospheric Measurement Techniques 14:4617-4637. đọc tóm tắt · tra cứu 2026-10-30
  8. WHO (2024). Ambient (outdoor) air pollution – Fact sheet, 24/10/2024. đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30