Từ điển · Nhóm Không khí · Mục 3 trên 8
Mùi nệm, gối foam và đồ gỗ công nghiệp mới
Mốc quy chiếu
Mở bọc nệm foam mới hoặc kê tủ gỗ ép mới vào phòng, mấy đêm đầu căn phòng có mùi hăng khó tả.
Nếu bạn nhận ra cảnh này, mục từ dưới đây là về nó.
Foam, keo dán, lớp phủ bề mặt và gỗ công nghiệp phát thải hợp chất hữu cơ bay hơi (VOC) và formaldehyde vào không khí. Health Canada nêu gỗ composite dùng keo chứa formaldehyde (ván dăm, MDF) và đồ nội thất là nguồn phát thải trong nhà, và nhìn chung các nguồn này phát thải ít dần theo thời gian, có khi mất vài tuần, vài tháng hoặc nhiều năm [1]. Giới hạn của Health Canada cho formaldehyde là 123 µg/m³ trung bình 1 giờ và 50 µg/m³ trung bình tối thiểu 8 giờ [1].
Tốc độ giảm không đều và không phải lúc nào cũng thấy. Trong một nhà lắp ghép mới không người ở, phát thải các VOC khác formaldehyde giảm trong ba tháng đầu rồi đi ngang; formaldehyde dao động 25–128 µg/m³ và thấp nhất vào mùa đông khi độ ẩm trong nhà thấp [3]. Ở bốn nhà lắp ghép mới khác, đo ba lần trong chín tháng, không thấy suy giảm lớn về tốc độ phát thải VOC; sản phẩm gỗ là nguồn chính, và một số aldehyde vượt ngưỡng mùi [4]. Thử nghiệm buồng với tấm ván dăm phủ bề mặt cho thấy phát thải formaldehyde của mẫu 7 ngày tuổi còn cao hơn mẫu 1 ngày tuổi [5].
Với nệm, nghiên cứu bình duyệt đã đọc chỉ có nệm cũi trẻ em: 20 mẫu đều phát thải VOC, nệm mới phát thải tổng VOC cao hơn nệm đã qua sử dụng, tốc độ phát thải trung bình 56 µg/m²·h ở 23 °C và 139 µg/m²·h ở 36 °C; vùng thở sát mặt nệm có nồng độ gấp 1,8–2,4 lần không khí trong phòng [2]. Chưa tìm được nghiên cứu bình duyệt theo dõi phát thải của nệm hoặc gối foam người lớn theo từng tháng, nên không có cơ sở để nói mùi nệm mới hết sau bao lâu.
Tự kiểm tối nay
(1) Đo CO2 cùng lúc (xem mục ngột ngạt) để biết phòng được thông gió đến đâu; Health Canada coi thông gió là cách chính để kiểm soát formaldehyde trong nhà [1]. (2) Nếu có máy đo formaldehyde gia dụng, đặt trên mặt nệm ở vị trí gối, đóng phòng như khi ngủ và đọc trung bình qua ít nhất 8 giờ, tương ứng cách tính giới hạn dài hạn của Health Canada [1]. (3) Ghi nhiệt độ phòng mỗi lần đo, vì phát thải từ nệm tăng theo nhiệt độ [2] và formaldehyde trong nhà biến động theo mùa, độ ẩm [3]; chỉ so các lần đo có nhiệt độ gần nhau. (4) Lặp lại mỗi tuần trong vài tuần đầu để thấy xu hướng, thay vì dựa vào một con số. Giới hạn: chưa tìm được đánh giá độc lập đã đọc về độ chính xác của máy đo formaldehyde và VOC gia dụng; chỉ nên dùng số đo để so sánh tương đối giữa các đêm cùng một máy.
Vì sao mục này khó
Mũi quen mùi sau vài phút ở trong phòng nên người ngủ ít nhận ra lúc nửa đêm. Phòng mới sửa thường có nhiều nguồn cùng lúc (tủ gỗ ép, sơn, rèm, nệm), khó tách nguồn nào gây mùi. Nồng độ lên xuống theo nhiệt độ và độ ẩm [2][3], nên mùi “lúc có lúc không” dễ bị hiểu là đã hết. Cảm giác bí do thông gió kém cũng dễ bị gộp chung với mùi đồ mới.
Đừng nhầm với
Mục này
Mùi nệm, gối foam và đồ gỗ công nghiệp mới
Mùi đồ mới gắn với món đồ cụ thể, còn ngửi thấy khi áp mũi gần nguồn kể cả ban ngày lúc mở cửa; ngột ngạt do CO2 chỉ xuất hiện sau nhiều giờ đóng kín và máy đo CO2 cho số cao.
Khi nào không còn là chuyện phòng ngủ
Theo Health Canada, formaldehyde nồng độ cao gây rát mắt, mũi, họng; phơi nhiễm dài hạn ở mức vừa có thể làm hen nặng thêm, kèm ho, khò khè, nhất là ở trẻ em [1]. Đi khám khi khò khè xuất hiện lần đầu, khò khè kèm khó thở rõ, môi da tím tái, lú lẫn, hoặc khò khè lặp lại không rõ lý do [6].
Nguồn
- Health Canada (2012, sửa 2021). Formaldehyde in your home. đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
- Boor BE, Järnström H, Novoselac A, Xu Y. Infant exposure to emissions of volatile organic compounds from crib mattresses. Environmental Science & Technology 2014;48(6):3541–3549. đọc tóm tắt · tra cứu 2026-10-30
- Hodgson AT, Nabinger SJ, Persily AK (2004). Volatile Organic Compound Concentrations and Emission Rates Measured over One Year in a New Manufactured House. Báo cáo Lawrence Berkeley National Laboratory. đọc tóm tắt · tra cứu 2026-10-30
- Hodgson AT, Beal D, Chandra S (1999). Concentrations and Sources of Formaldehyde and Volatile Organic Compounds in Four New Manufactured Houses. Proceedings of Indoor Air '99, Edinburgh, Vol. 4. đọc tóm tắt · tra cứu 2026-10-30
- Sherzad M, Jung C (2022). Evaluating the emission of VOCs and HCHO from furniture based on the surface finish methods and retention periods. Frontiers in Built Environment. đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
- MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). Wheezing. Bản duyệt 5/3/2026. đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30