Từ điển · Nhóm Âm thanh · Mục 4 trên 7
Mở cửa sổ thì ồn, đóng thì nóng
Mốc quy chiếu
Đêm oi, bạn hé cửa sổ cho gió vào thì nghe rõ tiếng xe ngoài đường, đóng lại thì phòng bí và nóng.
Nếu bạn nhận ra cảnh này, mục từ dưới đây là về nó.
Cửa sổ là đường đi chính của tiếng ồn giao thông vào phòng ngủ, và mức giảm âm phụ thuộc mạnh vào việc cửa mở hay đóng. Hướng dẫn tiếng ồn ban đêm của WHO 2009 chọn mức chênh trung bình ngoài–trong 21 dB làm giả định tính toán, và nêu khi cửa sổ hé mở, mức ồn bên ngoài thường chỉ giảm 10–15 dB [1]. Một nghiên cứu đo thực địa tại các nhà ở Thụy Sĩ ghi nhận mức chênh trung vị khoảng 10 dB(A) khi cửa mở, 16 dB(A) khi cửa nghiêng và 28 dB(A) khi cửa đóng [4].
Như vậy chuyển từ đóng sang mở có thể làm mức ồn trong phòng tăng khoảng 10–18 dB với cùng một dòng xe bên ngoài [4]. Con số 21 dB của WHO là giả định trung bình; dữ liệu đo cho thấy chênh lệch thực tế dao động theo kiểu cửa và từng nhà, và các tác giả phê phán cách dùng một mức chênh cố định [1][4]. Các con số trên đo ở châu Âu; cửa sổ, lam gió và nhà ống ở Việt Nam có thể cho kết quả khác — chưa có số liệu đo tương ứng trong các nguồn đã đọc.
Theo WHO, mục tiêu Lnight ngoài nhà là 40 dB, mức tạm thời 55 dB và mức tạm thời này 'không phải là giới hạn dựa trên sức khỏe' [1]. Khi cửa mở, gần như toàn bộ mức ồn ngoài nhà trừ đi khoảng 10 dB đi thẳng vào phòng [1][4].
Cửa sổ chặn bớt bao nhiêu tiếng ồn bên ngoài
- Đóng kín: chênh lệch ngoài – trong trung vị khoảng 28 dB(A) (đo thực địa ở Thuỵ Sĩ, Locher 2018).
- Nghiêng (hé lật): khoảng 16 dB(A).
- Mở: khoảng 10 dB(A); WHO cũng ghi cửa hé thường chỉ giảm 10–15 dB.
Sơ đồ, không theo tỉ lệ. Số đo ở nhà châu Âu; cửa, lam gió ở Việt Nam có thể khác.
Tự kiểm tối nay
Tối nay, vào giờ đã ngủ (sau 23 giờ), đặt điện thoại ở vị trí gối, mở ứng dụng đo ồn, đo mỗi trạng thái 5 phút: cửa đóng, cửa hé, cửa mở hẳn; ghi mức trung bình và mức cao nhất của từng lần. Hiệu số giữa các trạng thái trên cùng một máy là thông tin hữu ích nhất; so với khoảng 10/16/28 dB đo được ở nghiên cứu Thụy Sĩ [4]. Ghi kèm nhiệt độ phòng ở mỗi trạng thái nếu có nhiệt kế để thấy rõ đánh đổi. Giới hạn: ứng dụng đo ồn trên điện thoại được kiểm định ở mức ồn nghề nghiệp trong phòng thí nghiệm [2][3]; ở mức ồn thấp của phòng đóng cửa ban đêm, micro điện thoại có thể không phân biệt tốt, nên con số tuyệt đối khi cửa đóng kém tin cậy hơn con số khi cửa mở.
Vì sao mục này khó
Người ngủ thường chỉ nhận ra cái nóng hoặc cái ồn, tùy đêm đó chọn đóng hay mở, nên dễ kết luận 'phòng nóng' hoặc 'khu này ồn' mà không thấy đó là cùng một quyết định. Mức chênh 10–18 dB giữa các trạng thái cửa [4] lớn hơn nhiều so với cảm nhận 'chỉ hé một chút'.
Đừng nhầm với
Mục này
Mở cửa sổ thì ồn, đóng thì nóng
Nếu chỉ tỉnh vào một thời điểm cố định khớp với một sự kiện ồn, vấn đề chính là ồn đỉnh; nếu khó ngủ và chập chờn suốt những đêm mở cửa, và đỡ hơn khi đóng, vấn đề là ồn nền qua cửa.
Nguồn
- WHO Regional Office for Europe. Night Noise Guidelines for Europe. Copenhagen: WHO; 2009. đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
- Kardous CA, Shaw PB. Evaluation of smartphone sound measurement applications. J Acoust Soc Am 2014;135(4):EL186–EL192. PMCID PMC4659422. đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
- Kardous CA, Shaw PB. A smartphone noise meter app in every pocket? (Acoustical Society of America, lay-language paper 2pNSb). đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
- Locher B, Piquerez A, Habermacher M, et al. Differences between Outdoor and Indoor Sound Levels for Open, Tilted, and Closed Windows. Int J Environ Res Public Health. 2018;15(1):149. đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30