Từ điển · Nhóm Ẩm · Mục 3 trên 7
Khô họng, khô mắt sau đêm điều hoà
Mốc quy chiếu
Sáng thức dậy trong phòng điều hoà, nuốt nước bọt thấy họng rát như giấy nhám, mắt cộm phải chớp mấy lần mới mở hẳn.
Nếu bạn nhận ra cảnh này, mục từ dưới đây là về nó.
Điều hoà làm lạnh đồng thời rút hơi nước khỏi không khí — chính vì vậy cơ quan khí tượng khuyên bật điều hoà để hút ẩm trong ngày nồm [1]. Tổng quan về độ ẩm thấp trong nhà ghi nhận tác động tiêu cực rõ rệt lên chất lượng và độ ổn định màng nước mắt; than phiền khô mắt tăng khi độ ẩm giảm, bắt đầu từ khoảng 35% RH [2]. Với đường hô hấp, cùng tổng quan dẫn khuyến nghị độ ẩm tối thiểu 30%, tốt hơn 45%, để duy trì cơ chế làm sạch niêm mạc [2]. Thử nghiệm can thiệp nâng độ ẩm văn phòng từ 10–20% lên 23–24% làm giảm triệu chứng khô họng, miệng, môi, da, dù hiệu ứng nhỏ [3].
Độ ẩm không phải yếu tố duy nhất. Luồng gió thổi thẳng vào mặt làm xấu đi thời gian vỡ màng nước mắt và cảm giác khô mắt [4]. Cục lạnh treo tường thổi ra luồng khí lạnh tốc độ cao và người ở các vị trí khác nhau trong phòng than phiền khác nhau, đặc biệt ở chỗ hứng gió trực tiếp [5].
Thở bằng miệng khi ngủ làm khô vùng họng một cách mạn tính [2]. Thức dậy khô miệng hoặc đau họng cũng là một triệu chứng của ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn [6] — nên khô họng không phải lúc nào cũng do phòng.
Tự kiểm tối nay
(1) Tối nay đặt nhiệt ẩm kế ở đầu giường, ngang mặt người nằm, không nằm trong luồng gió. Ghi độ ẩm lúc đi ngủ và ngay khi thức dậy. (2) Đứng ở vị trí gối, giơ một mảnh giấy ăn mỏng ngang mặt: giấy bay rõ về một phía tức là mặt bạn nằm trong luồng gió của điều hoà hoặc quạt. (3) Đọc kết quả: độ ẩm sáng sớm dưới khoảng 35–40% thì không khí khô góp phần; độ ẩm vẫn từ 45% trở lên mà vẫn khô họng thì nghi luồng gió hoặc thở miệng nhiều hơn. (4) Đêm sau đổi hướng cánh gió lên trần hoặc dời đầu giường khỏi hướng thổi, giữ nguyên nhiệt độ cài, rồi so sánh cảm giác buổi sáng. (5) Nhờ người ngủ cùng để ý xem bạn có ngủ há miệng, ngáy to hay có quãng ngừng thở không, hoặc ghi âm đêm bằng điện thoại.
Vì sao mục này khó
Ở khí hậu nóng ẩm người ta không nghĩ phòng mình có thể “khô”, nên hay đổ cho viêm họng, uống ít nước, hoặc “điều hoà bẩn”. Ngược lại, nhiều người chắc chắn do điều hoà trong khi nguyên nhân là ngủ há miệng hoặc ngáy — những thứ người ngủ không tự biết. Ba yếu tố độ ẩm, luồng gió, thở miệng xảy ra cùng lúc trong cùng một đêm nên khó tách nếu không đo.
Đừng nhầm với
Mục này
Khô họng, khô mắt sau đêm điều hoà
Hay bị nhầm
Cả hai đều xuất hiện sau đêm để điều hoà; lạnh gần sáng làm bạn tỉnh dậy kéo chăn giữa đêm, còn khô họng chỉ thấy khi thức dậy và nằm ở mắt, họng chứ không phải cảm giác lạnh toàn thân.
Khi nào không còn là chuyện phòng ngủ
Nên đi khám khi khô miệng hoặc đau họng buổi sáng lặp lại dù phòng đã đủ ẩm và không bị gió thổi thẳng, đặc biệt nếu kèm: ngáy to đến mức làm phiền giấc ngủ của mình hoặc người khác; người ngủ cùng nhận thấy có quãng ngừng thở; thức giấc vì hụt hơi, sặc; buồn ngủ quá mức ban ngày, có thể ngủ gật khi làm việc, xem tivi hay lái xe [6]. Ngáy không phải lúc nào cũng là bệnh lý, nhưng ngáy to bị ngắt quãng bởi những khoảng im lặng là điều cần trao đổi với bác sĩ [6].
Nguồn
- Chí Tuệ (09/02/2023). Thời tiết nồm ẩm ở miền Bắc kéo dài tới khi nào? Tuổi Trẻ Online — phỏng vấn ông Nguyễn Văn Hưởng, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia. đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
- Pfluger R, Feist W, Tietjen A, Neher A. Physiological impairments of individuals at low indoor air humidity (bản PDF trên Passipedia, Passive House Institute; năm và tạp chí không ghi trên bản đã đọc). đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
- Lagercrantz LP, Wyon D, Meyer HW, Prause JU, Fang L, Clausen G, Sundell J (2003). Objective and subjective responses to low relative humidity in an office intervention study. Proceedings of Healthy Buildings 2003, 163–168. đọc tóm tắt · tra cứu 2026-10-30
- Tsutsumi H, Hoda Y, Tanabe S, Arishiro A (2007). Subjective eye comfort and performance under the different combination of humidity, local air velocity and illuminance. IAQVEC 2007, Sendai. đọc tóm tắt · tra cứu 2026-10-30
- Silva Júnior A, Mendonça KC, Vilain R, Pereira ML, Mendes N (2019). On the improvement of thermal comfort in indoor spaces conditioned by split-type systems. E3S Web of Conferences 111:02052. đọc tóm tắt · tra cứu 2026-10-30
- Mayo Clinic. Obstructive sleep apnea — Symptoms and causes. đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30