Từ điển · Nhóm Ẩm · Mục 6 trên 7
Đắp chăn thấy bí hơi, hầm
Mốc quy chiếu
Điều hoà để 26 °C, đắp chiếc chăn phao mỏng cho đỡ lạnh chân. Được nửa tiếng thấy trong chăn hầm hầm, da dính dính; tung chăn ra thì lạnh, kéo vào lại bí.
Nếu bạn nhận ra cảnh này, mục từ dưới đây là về nó.
Khi nằm đắp chăn, giữa người và chăn hình thành một vùng khí nhỏ gọi là vi khí hậu giường. Bài tổng quan của Okamoto-Mizuno và Mizuno ghi rằng khi ngủ bình thường, vùng này thường ở khoảng 32–34 °C và 40–60% RH [5]. Cơ thể thải một phần nhiệt qua hơi ẩm từ da; nếu hơi ẩm thoát ra không kịp, độ ẩm trong chăn tăng và người nằm thấy 'bí'. Bài tổng quan cũng ghi rằng nóng ẩm làm tăng thời gian thức trong đêm [5].
Khả năng cho hơi nước đi qua của một lớp vải đo bằng trở hơi nước Ret, theo phương pháp tấm nóng ra mồ hôi của ISO 11092 [1]. Ret càng thấp, hơi ẩm càng dễ thoát. Thang phân loại phổ biến trong ngành quần áo xếp Ret 0–6 m²·Pa/W là thoáng hơi rất tốt, 20–30 là hạn chế, trên 30 là kém [3]; Viện Hohenstein cũng đo đại lượng này theo ISO 11092 và xếp mức 'rất tốt', 'tốt', 'không đạt' [2]. ISO 11092 nói rõ điều kiện thử không đại diện cho tình huống tiện nghi cụ thể nào [1], và chúng tôi chưa tìm được thang Ret riêng cho chăn khi ngủ.
Với chăn hoàn chỉnh, một nghiên cứu của Hohenstein đo trên manơcanh ra mồ hôi nằm dưới chăn: trở hơi nước của 18 mẫu chăn dao động 51,89–104,84 m²·Pa/W, cao hơn nhiều so với thang của vải đơn lớp vì đo cả hệ nhiều lớp [4]. Nhóm tác giả không thấy tương quan giữa trở hơi nước với loại ruột hay kiểu chần của chăn [4]. Theo diễn giải của chúng tôi, cảm giác bí hơi phụ thuộc vào cả chăn, vỏ chăn, ga, đồ ngủ và nhiệt độ phòng, không chỉ vào chất liệu ruột chăn.
Tự kiểm tối nay
(1) Ghi lại 5–7 đêm: nhiệt độ phòng, loại chăn, vỏ chăn, đồ ngủ, và bí hơi xuất hiện sau bao lâu. (2) Đọc nhãn vỏ chăn và chăn: lớp ngoài bằng vải tráng phủ hoặc dệt rất mau (cầm lên soi đèn không thấy lỗ) thường cản hơi nhiều hơn vải dệt thưa. Nếu nhà sản xuất có công bố Ret theo ISO 11092, so với thang ở trên [1][3]. (3) Đổi từng thứ một: thay vỏ chăn bằng vỏ cotton mỏng, hoặc thay chăn bằng chăn mỏng hơn, giữ nguyên nhiệt độ phòng; xem cảm giác bí có giảm. (4) Thử tăng nhiệt độ điều hoà 1–2 °C để có thể đắp chăn mỏng hơn. (5) Nếu có ẩm kế nhỏ, đặt dưới chăn cạnh hông 15 phút rồi so với độ ẩm phòng; mốc so sánh là 40–60% RH trong chăn khi ngủ bình thường [5]. (6) Giới hạn: không đo được Ret ở nhà; ẩm kế đặt trong chăn bị hơi người làm nóng nên chỉ dùng để so sánh tương đối giữa các đêm.
Vì sao mục này khó
Người ta thường nghĩ bí là do chăn quá dày, quá ấm. Thực tế cảm giác bí đến từ hơi ẩm không thoát được, còn ấm là chuyện nhiệt trở; một chiếc chăn mỏng nhưng vỏ cản hơi vẫn có thể bí [1][3]. Ngoài ra, ruột chăn không phải yếu tố duy nhất: nghiên cứu trên manơcanh không thấy trở hơi nước gắn với loại ruột [4].
Đừng nhầm với
Mục này
Đắp chăn thấy bí hơi, hầm
Nóng ở lưng và mông, chỗ tì lên mặt nệm foam, là chuyện của nệm. Bí ở ngực, bụng, chân, chỗ chăn phủ lên, là chuyện của chăn.
Mục này
Đắp chăn thấy bí hơi, hầm
Hay bị nhầm
Nếu cả phòng nóng lên lúc nửa đêm (nhiệt kế tăng, điều hoà tắt hẹn giờ), nguyên nhân là nhiệt độ phòng. Bí hơi do chăn xuất hiện ngay cả khi nhiệt độ phòng ổn định.
Mục này
Đắp chăn thấy bí hơi, hầm
Hay bị nhầm
Ướt lưng là mồ hôi đọng ở mặt tiếp xúc với nệm, kể cả khi không đắp gì. Bí hơi do chăn giảm rõ khi tung chăn ra hoặc đổi sang chăn, vỏ chăn khác.
Khi nào không còn là chuyện phòng ngủ
Ra mồ hôi khi phòng hoặc chăn quá nóng là bình thường [6]. Nên đi khám bác sĩ nếu: đổ mồ hôi đêm thường xuyên tới mức làm bạn thức dậy hoặc khiến bạn lo lắng; kèm sốt cao hoặc cảm giác nóng lạnh, run, ho hay tiêu chảy; hoặc đổ mồ hôi đêm kèm sụt cân không rõ lý do [6].
Nguồn
- ISO 11092:2026 (ấn bản 3). Textiles — Physiological effects — Measurement of thermal and water-vapour resistance under steady-state conditions (sweating guarded-hotplate test). Trang mô tả chính thức của ISO. đọc tóm tắt · tra cứu 2026-10-31
- Hohenstein. Quality label 'Breathable' — Test criteria. đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
- Fristads (nhà sản xuất đồ bảo hộ lao động). Standard facts: EN 343 — bảng thang RET về độ thoáng hơi. đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
- Wölfling B-M, Classen E, Gerhardts A. Characterization of the thermophysiological comfort of duvets in consideration of the bed cave. Communications in Development and Assembling of Textile Products 2020;1(1):39–47. đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
- Okamoto-Mizuno K, Mizuno K (2012). Effects of thermal environment on sleep and circadian rhythm. Journal of Physiological Anthropology 31:14. đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
- NHS (Anh). Night sweats. đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-31