Từ điển · Nhóm Bề mặt nằm · Mục 6 trên 8
Nồm: tường, sàn, gương đọng nước
Mốc quy chiếu
Sáng ra bước chân xuống nền gạch thấy trơn nhớt, gương nhà tắm mờ hơi dù chẳng ai tắm, vệt nước chảy dọc chân tường.
Nếu bạn nhận ra cảnh này, mục từ dưới đây là về nó.
Nồm là hiện tượng hơi nước trong không khí ngưng tụ thành nước trên nền nhà và các bề mặt khác khi nhiệt độ của bề mặt thấp hơn nhiệt độ điểm sương của không khí ẩm [1]. Điểm sương là nhiệt độ mà không khí phải được làm lạnh tới thì bão hoà; tại đó hơi nước không thể giữ ở thể khí và chuyển thành nước lỏng [3]. Đây là hiện tượng đặc trưng của Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, xảy ra chủ yếu từ tháng 2 đến tháng 4, mỗi tháng vài đợt [1].
Điều kiện thời tiết điển hình: khối không khí lạnh suy yếu trong khi gió Đông Nam đưa ẩm từ biển vào; độ ẩm không khí thường xuyên trên 85% [2]. Sau các đợt rét, nền gạch, tường dày và gương vẫn còn lạnh hơn không khí ngoài trời mới ấm lên — nguyên nhân chính của nồm trong nhà là nền nhà lạnh hơn không khí bên ngoài [1].
Vì vậy mở cửa "cho thoáng" lúc gió nồm thổi làm tình hình tệ hơn: mỗi luồng gió mang thêm không khí có điểm sương cao vào gặp bề mặt lạnh, và nước tiếp tục đọng. Cơ quan dự báo khí tượng khuyên đóng kín cửa sổ, cửa ra vào để tránh luồng gió ẩm vào nhà [2]. Về kỹ thuật, muốn hết đọng nước thì nhiệt độ bề mặt phải cao hơn nhiệt độ điểm sương của không khí tiếp xúc với nó [1].
Vì sao sàn, tường đọng nước ngày nồm
- Khối khí ẩm (độ ẩm thường trên 85%) theo gió Đông Nam tràn vào khi không khí lạnh suy yếu.
- Sau đợt rét, nền gạch, tường dày còn lạnh hơn không khí mới ấm lên.
- Khi nhiệt độ bề mặt thấp hơn điểm sương của không khí tiếp xúc, hơi nước ngưng thành nước.
- Cơ quan dự báo khuyên đóng cửa để bớt khí ẩm mới tràn vào gặp bề mặt lạnh.
Sơ đồ, không theo tỉ lệ.
Tự kiểm tối nay
Tối nay hoặc sáng sớm ngày có nồm: (1) Đóng cửa phòng ngủ ít nhất 1 giờ, đặt nhiệt ẩm kế cách sàn khoảng 30 cm, gần chỗ gạch hay đọng nước; ghi nhiệt độ, độ ẩm tương đối và điểm sương (nhiều nhiệt ẩm kế hiện sẵn điểm sương, nếu không thì nhập nhiệt độ và độ ẩm vào một ứng dụng tính điểm sương). (2) Mở ứng dụng thời tiết trên điện thoại, ghi điểm sương ngoài trời cùng thời điểm. (3) So sánh: nếu điểm sương ngoài trời cao hơn điểm sương trong phòng đang đóng cửa, mở cửa sẽ đưa thêm hơi nước vào. (4) Thử thêm: mở cửa sổ 15 phút rồi đọc lại; điểm sương trong phòng tăng lên tức là không khí ngoài đang nạp ẩm vào phòng. (5) Đặt tờ giấy ăn khô lên mặt gạch sàn 10 phút: giấy ẩm lên là bề mặt đó đang dưới điểm sương.
Vì sao mục này khó
Người ta quen nghĩ “ẩm thì phải mở cửa cho thoáng”, nên khi thấy sàn ướt lại mở toang cửa và nước đọng nhiều hơn. Nước cũng hay bị đổ cho thấm từ đất, rò ống hoặc lau nhà chưa khô, vì nó xuất hiện cả ở tầng trên, trên gương và đồ nhựa — những chỗ không có nguồn nước nào. Độ ẩm tương đối đơn thuần cũng gây hiểu lầm: chỉ số quyết định là điểm sương so với nhiệt độ bề mặt [3], không phải con số % trên nhiệt ẩm kế.
Đừng nhầm với
Mục này
Nồm: tường, sàn, gương đọng nước
Hay bị nhầm
Nồm là nước đọng trên nhiều bề mặt cùng lúc, theo đợt thời tiết và khô lại khi gió mùa đổi. Mốc là vệt bám cố định ở một vài chỗ, vẫn còn khi trời đã khô — dù nồm lặp lại nhiều lần có thể nuôi mốc.
Nguồn
- Nguyễn Sỹ Minh, Trần Công Minh, Phạm Văn Hải, Trần Văn Bình (2023). Nghiên cứu giải pháp chống nồm ẩm cho sàn nhà. Tạp chí Xây dựng & Đô thị, số 89. đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
- Chí Tuệ (09/02/2023). Thời tiết nồm ẩm ở miền Bắc kéo dài tới khi nào? Tuổi Trẻ Online — phỏng vấn ông Nguyễn Văn Hưởng, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia. đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
- National Weather Service, Văn phòng dự báo La Crosse, WI (không ghi năm). Why dewpoint vs humidity. đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30