giacngungon.vnĐo trước khi nói.

Từ điển · Nhóm Ánh sáng · Mục 2 trên 7

Xem điện thoại trên giường trước khi ngủ

Mốc quy chiếu

Đã nằm lên giường, tắt đèn, nhưng bạn vẫn lướt điện thoại thêm một lúc trước khi đặt máy xuống.

Nếu bạn nhận ra cảnh này, mục từ dưới đây là về nó.

Nghiên cứu được trích nhiều nhất là thí nghiệm trong phòng lab của Chang và cộng sự (2015): đọc sách trên thiết bị phát sáng trong nhiều giờ trước khi ngủ, so với sách in, làm người tham gia vào giấc lâu hơn, giảm tiết melatonin, lệch nhịp sinh học muộn hơn và kém tỉnh táo sáng hôm sau [3]. Đây là điều kiện có kiểm soát (đọc kéo dài nhiều tối liên tiếp, trong môi trường ánh sáng mờ), không phải cách dùng điện thoại thông thường.

Các nghiên cứu sau cho thấy tác động phụ thuộc lượng ánh sáng melanopic tới mắt. Một thí nghiệm 72 người với màn hình điều chỉnh phổ ghi nhận thời gian vào giấc tăng theo melanopic EDI và melatonin cao hơn khi màn hình ít melanopic, nhưng các tác giả mô tả cỡ hiệu ứng lên melatonin là 'tương đối nhỏ'; họ dẫn số liệu điện thoại thông minh cho khoảng 20 lx tại mắt, thấp hơn máy tính (~80 lx) và máy tính bảng (~40 lx) [4]. Một tổng quan hệ thống 36 nghiên cứu ở người trẻ kết luận chất lượng, thời lượng và thời gian vào giấc 'không có vẻ bị ảnh hưởng một cách hệ thống' bởi ánh sáng xanh, dù phần tóm tắt vẫn nêu có thể có tác động tiêu cực — tức kết luận còn mâu thuẫn [5].

Tóm lại: có bằng chứng thí nghiệm rằng ánh sáng màn hình buổi tối có thể làm chậm vào giấc và giảm melatonin; mức tác động trong điều kiện dùng điện thoại thông thường nhỏ hơn và không nhất quán [3][4][5]. Khuyến nghị 2022 đặt melanopic EDI tối đa 10 lux từ 3 giờ trước khi ngủ và 1 lux trong môi trường ngủ [1]. Nội dung đang xem và việc thức thêm để lướt máy là các yếu tố khác ngoài ánh sáng; các nguồn đã đọc không tách được phần này.

Tự kiểm tối nay

Tối nay, ghi lại giờ bắt đầu cầm điện thoại trên giường, giờ đặt máy xuống và ước lượng lúc ngủ được; lặp lại vài tối, xen kẽ tối có và không dùng điện thoại trên giường để so sánh. Muốn biết lượng sáng: đặt một điện thoại thứ hai có ứng dụng đo lux ở vị trí mắt, hướng về màn hình điện thoại đang dùng ở khoảng cách bạn thường cầm, đo ở độ sáng thường dùng và ở độ sáng thấp nhất có chế độ ánh sáng ấm. So với các mức tham chiếu khoảng 20 lx [4] và khuyến nghị 10 lux melanopic EDI buổi tối [1]. Giới hạn: cảm biến điện thoại sai số lớn ở dưới 100 lux và khác nhau giữa các máy [2]; ứng dụng đo lux, không đo melanopic EDI [1], nên kết quả chỉ để so sánh tương đối giữa các cài đặt.

Vì sao mục này khó

Thời gian trôi nhanh khi lướt máy nên người dùng thường ước lượng thấp thời gian thực tế, và tính 'giờ đi ngủ' từ lúc lên giường thay vì lúc đặt máy xuống. Ngược lại, thông điệp phổ biến về ánh sáng xanh dễ khiến người ta đổ hết cho màn hình, trong khi bằng chứng cho thấy hiệu ứng ánh sáng trong điều kiện thực tế nhỏ hơn và không nhất quán [4][5], và nguyên nhân thực sự có thể là thức muộn, nội dung kích thích, hoặc các yếu tố môi trường khác trong phòng.

Đừng nhầm với

Mục này

Xem điện thoại trên giường trước khi ngủ

Ánh đèn đường tồn tại cả đêm và vẫn còn sau khi đặt điện thoại xuống; tác động của màn hình tập trung trước lúc ngủ.

Mục này

Xem điện thoại trên giường trước khi ngủ

Nếu khó vào giấc chỉ ở những tối dùng điện thoại lâu trên giường, nguồn đáng nghi là màn hình; đèn báo hiện diện mọi đêm như nhau.

Nguồn

  1. Brown TM và cộng sự (2022), PLOS Biology — khuyến nghị về ánh sáng trong nhà
  2. Gutierrez-Martinez JM, Castillo-Martinez A, Medina-Merodio JA, Aguado-Delgado J, Martinez-Herraiz JJ. Smartphones as a Light Measurement Tool: Case of Study. Applied Sciences. 2017;7(6):616. đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
  3. Chang AM, Aeschbach D, Duffy JF, Czeisler CA. Evening use of light-emitting eReaders negatively affects sleep, circadian timing, and next-morning alertness. Proc Natl Acad Sci U S A. 2015;112(4):1232–1237. đọc tóm tắt · tra cứu 2026-10-30
  4. Schöllhorn I, Stefani O, Lucas RJ, Spitschan M, Slawik HC, Cajochen C. Melanopic irradiance defines the impact of evening display light on sleep latency, melatonin and alertness. Commun Biol. 2023;6:228. đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
  5. Silvani MI, Werder R, Perret C. The influence of blue light on sleep, performance and wellbeing in young adults: A systematic review. Front Physiol. 2022;13:943108. đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30