Trời sáng từ 5 giờ, tỉnh sớm mùa hè

Giờ trời sáng ở Việt Nam thay đổi đáng kể theo mùa. Theo dữ liệu thiên văn của Đài Thiên văn Hải quân Mỹ (USNO) cho năm 2026, ở Hà Nội ngày 8/6 mặt trời mọc lúc 5:14, trời bắt đầu rạng (đầu chạng vạng dân dụng, khi mặt trời còn dưới đường chân trời) từ 4:50 [1]; ngày 21/6 mặt trời mọc lúc 5:16, rạng từ 4:51 [2]. Ở TP.HCM, gần xích đạo hơn nên chênh lệch theo mùa ít hơn, ngày 21/6 mặt trời mọc lúc 5:32, rạng từ 5:09 [3]. So với Hà Nội ngày 21/12, mặt trời mọc lúc 6:29 [4], tức mùa hè trời sáng sớm hơn khoảng 1 giờ 15 phút. Việt Nam không đổi giờ theo mùa, nên đồng hồ báo thức đứng yên còn trời thì sáng sớm dần.

Khuyến nghị đồng thuận năm 2022 về ánh sáng trong nhà của một nhóm chuyên gia nhịp sinh học (đăng trên PLoS Biology) ghi môi trường ngủ nên tối nhất có thể, và độ rọi melanopic EDI tối đa tại mắt khi ngủ là 1 lux [5]. Ánh sáng rạng đông lọt qua rèm mỏng, khe rèm hay ô kính trên cửa dễ vượt mức này vào nửa cuối đêm. Hướng dẫn của NIOSH (Mỹ) cho người phải ngủ vào buổi sáng cũng khuyên ngăn ánh nắng buổi sáng lọt vào phòng ngủ, lắp rèm hoặc mành cản sáng [6].

Chúng tôi chưa tìm được nghiên cứu đo trực tiếp việc ánh sáng rạng đông mùa hè làm người ở Việt Nam thức giấc sớm hơn; phần liên hệ trên là diễn giải biên tập. Lúc rạng sáng cũng là lúc tiếng xe, tiếng chim, nhiệt độ thay đổi, nên ánh sáng có thể chỉ là một trong nhiều nguyên nhân.