giacngungon.vnĐo trước khi nói.
Menu

Chỉ số · Nhóm Ánh sáng

Độ rọi photopic tại mắt

E_v · đơn vị lx · Photopic illuminance at the eye (vertical illuminance)

Mật độ quang thông tới trên một đơn vị diện tích tại một điểm của bề mặt, đơn vị lux (lx = lm·m⁻²) [8]. Quang thông được tính theo hàm độ nhạy photopic V(λ) của thị giác ban ngày. Với các chỉ số sinh học, bề mặt đo là mặt phẳng thẳng đứng tại vị trí mắt, vuông góc với hướng nhìn [3][7].

Thang tham chiếu

020406080100lxĐiều kiện tối đối chứng khi ngủ (nghiên cứu) ≤ 3 lx[4]Ánh sáng phòng 100 lx khi ngủ: tăng nhịp tim, giảm nhạy insulin ≥ 100 lx[4]Khoảng 30 lx photopic với LED trắng ấm vẫn đạt mục tiêu 10 lx melanopic EDI buổi tối ≤ 30 lx[1]
NgưỡngKhoảngLoại bằng chứngNguồn
Điều kiện tối đối chứng khi ngủ (nghiên cứu)
Nhóm đối chứng ngủ dưới 3 lx trong thử nghiệm phòng thí nghiệm; lux photopic, bài báo không nêu vị trí đo. Đây là điều kiện thí nghiệm, không phải ngưỡng khuyến nghị.		 ≤ 3 lx Đo trong nghiên cứu[4]
Ánh sáng phòng 100 lx khi ngủ: tăng nhịp tim, giảm nhạy insulin
Một đêm ngủ dưới bốn bóng sợi đốt 60 W trên trần, 100 lx photopic; bài báo không báo cáo vị trí đo, hướng nhìn hay melanopic EDI. Không phải ngưỡng an toàn/không an toàn tổng quát.		 ≥ 100 lx Đo trong nghiên cứu[4]
Khoảng 30 lx photopic với LED trắng ấm vẫn đạt mục tiêu 10 lx melanopic EDI buổi tối
Ví dụ quy đổi trong khuyến nghị đồng thuận: LED trắng ấm 2.700–3.000 K có melanopic DER < 0,35 nên khoảng 30 lx photopic tại mắt tương ứng ≤ 10 lx melanopic EDI. Chỉ đúng cho loại đèn này.		 ≤ 30 lx Suy luận của biên tập[1]

Cách đo

Đặt cảm biến ở vị trí và độ cao của mắt khi nằm/ngồi trên giường, mặt cảm biến thẳng đứng, hướng ra phía trước theo hướng nhìn (không đặt nằm ngửa trên nệm hay bàn) [1][3][7]. Với điện thoại Android, cảm biến ánh sáng nằm ở mặt trước nên mặt trước phải hướng ra nguồn sáng/không gian phòng, người đo đứng tránh che bóng [6]. Tắt hoặc để tối màn hình điện thoại khi đo. Ghi lại cả loại đèn đang bật vì cùng số lux có thể cho melanopic EDI khác nhau [1][3].

Vì sao con số này quan trọng

Một đêm ngủ dưới đèn trần 100 lx (so với dưới 3 lx) làm tăng nhịp tim ban đêm và giảm độ nhạy insulin sáng hôm sau ở người trưởng thành khỏe mạnh [4]. Ngủ khi bật đèn được ghi nhận làm tăng giai đoạn N1, giảm giấc ngủ sóng chậm và tăng chỉ số vi thức tỉnh [9]. Tuy vậy, lux photopic đặt trọng số lớn hơn vào bước sóng dài so với độ nhạy của melanopsin, nên không phải đại lượng thay thế phù hợp cho đáp ứng sinh học không thị giác [1][2].

Giới hạn

Lux photopic không phản ánh trực tiếp tác động lên tế bào ipRGC; cùng số lux, các nguồn sáng khác nhau cho melanopic EDI khác nhau [1][3]. Điện thoại không đáng tin ở mức rất thấp (≤ 1–10 lx), đúng vùng cần quan tâm ban đêm [6]; kết quả phụ thuộc từng máy và cần hiệu chuẩn riêng [5][6]. Thang 0–100 lx chỉ dành cho phòng ngủ buổi tối/ban đêm; ánh sáng ban ngày trong nhà và ngoài trời trải nhiều bậc độ lớn (tới hàng chục nghìn lx) nên không biểu diễn tuyến tính trên thang này.

Nguồn

  1. Brown TM, Brainard GC, Cajochen C, Czeisler CA, Hanifin JP, Lockley SW, et al. Recommendations for daytime, evening, and nighttime indoor light exposure to best support physiology, sleep, and wakefulness in healthy adults. PLoS Biology. 2022;20(3):e3001571. đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
  2. CIE. CIE Position Statement on Non-Visual Effects of Light: Recommending Proper Light at the Proper Time, 2nd edition. 3/10/2019. đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
  3. Schlangen LJM, Price LLA. The Lighting Environment, Its Metrology, and Non-visual Responses. Frontiers in Neurology. 2021;12:624861. đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
  4. Mason IC, Grimaldi D, Reid KJ, Warlick CD, Malkani RG, Abbott SM, Zee PC. Light exposure during sleep impairs cardiometabolic function. PNAS. 2022;119(12):e2113290119. đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
  5. Gutierrez-Martinez JM, Castillo-Martinez A, Medina-Merodio JA, Aguado-Delgado J, Martinez-Herraiz JJ. Smartphones as a Light Measurement Tool: Case of Study. Applied Sciences. 2017;7(6):616. đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
  6. Odenwald S. Smartphone Sensors for Citizen Science Applications: Light and Sound. Citizen Science: Theory and Practice. 2020;5(1). đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
  7. TRILUX. Human Centric Lighting – Two Pager (bảng MDER cho phổ LED TRILUX), 2023. đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
  8. CIE S 017:2020 International Lighting Vocabulary (e-ILV), mục 17-21-060 illuminance. đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
  9. Cho JR, Joo EY, Koo DL, Hong SB. Let there be no light: the effect of bedside light on sleep quality and background electroencephalographic rhythms. Sleep Medicine. 2013;14(12):1422–1425. đọc tóm tắt · tra cứu 2026-10-30