giacngungon.vnĐo trước khi nói.

Từ điển · Nhóm Nhiệt · Mục 7 trên 8

Tường hướng Tây hầm nóng tới đêm

Mốc quy chiếu

Phòng ngủ có bức tường hứng nắng chiều. 10 giờ tối ngoài trời đã dịu mà áp tay vào tường vẫn thấy ấm; nằm sát tường thì nóng hơn hẳn nằm phía cửa, bật quạt cả đêm vẫn hầm.

Nếu bạn nhận ra cảnh này, mục từ dưới đây là về nó.

Nhà phố, nhà ống ở Việt Nam thường có một hoặc hai mặt tường hứng nắng trực tiếp. Khảo sát ba nhà phố ở Đà Nẵng vào tháng 7 ghi nhận nhiệt độ mặt trong tường ở tầng 2 không che nắng lên tới 32,1–37,7 °C, trong khi tường tầng 1 được che phần lớn chỉ 31,7–34,4 °C [1]. Cùng nghiên cứu nhấn mạnh tường và cửa hướng Đông, hướng Tây cần đặc biệt chú ý che nắng [1]. Nắng chiều hướng Tây rơi vào lúc nhiệt độ ngoài trời đã cao nhất trong ngày, nên tường phía này thường là mặt nóng nhất khi trời tối.

Tường gạch, bê tông có khối lượng lớn nên tích nhiệt ban ngày và nhả dần ra. Hướng dẫn thiết kế nhà ở của Chính phủ Úc mô tả khối nhiệt (thermal mass) hấp thụ nhiệt rồi bức xạ trở lại vào nhà suốt đêm, và ghi rằng nhà khối nặng nói chung không được khuyến nghị ở khí hậu nóng ẩm nếu không thiết kế, che nắng và thông gió đêm hợp lý [3]. Một nghiên cứu mô phỏng cho thấy hướng tường ảnh hưởng mạnh tới độ trễ thời gian (khoảng thời gian từ lúc nhiệt bên ngoài đạt đỉnh tới lúc mặt trong đạt đỉnh) [4]. Khảo sát một nhà phố hiện đại ở Dhaka (Bangladesh), khí hậu tương tự, cũng thấy nhà nóng hơn hẳn vào ban đêm và sáng sớm [2].

Khi tường nóng, cơ thể nằm gần nó nhận thêm nhiệt bức xạ, kể cả khi nhiệt kế đo không khí chỉ nhích lên ít. Vì vậy cảm giác 'hầm' ở sát tường thường mạnh hơn con số trên nhiệt kế phòng. Chúng tôi chưa tìm được số đo công bố về nhiệt độ mặt trong tường hướng Tây trong nhà ở Việt Nam vào các giờ ban đêm.

Tự kiểm tối nay

(1) Dùng nhiệt kế hồng ngoại (loại cầm tay) đo nhiệt độ mặt trong của tường hứng nắng chiều và một bức tường bên trong không hứng nắng, vào 3 thời điểm: 18 giờ, 22 giờ và 2 giờ sáng; đo ở giữa tường, ngang tầm giường. (2) Đo đồng thời nhiệt độ không khí giữa phòng. (3) Nếu tường hướng Tây ấm hơn tường bên trong vài độ tới tận khuya, nó đang là nguồn nhiệt chính của phòng. (4) So một ngày nắng gắt với một ngày âm u: chênh lệch giảm hẳn ngày âm u củng cố kết luận. (5) Thử kê giường cách xa tường nóng, che nắng mặt ngoài tường vào buổi chiều (mành, lưới che, cây) và mở cửa thông gió đêm khi ngoài trời đã mát hơn trong nhà [1][3], rồi đo lại. (6) Giới hạn: nhiệt kế hồng ngoại đọc sai trên bề mặt bóng hoặc kim loại; tường sơn mờ cho kết quả đáng tin hơn.

Vì sao mục này khó

Người ta thường đo hoặc cảm nhận nhiệt độ không khí, trong khi nguồn gây nóng là bề mặt tường. Tường nóng âm ỉ tới đêm, lúc mặt trời đã lặn từ lâu, nên ít ai liên hệ với nắng chiều [1][2]. Bật điều hoà hay quạt cũng chỉ làm mát không khí, còn tường vẫn tiếp tục nhả nhiệt [3].

Đừng nhầm với

Mục này

Tường hướng Tây hầm nóng tới đêm

Hay bị nhầm

Nóng lúc nửa đêm

Nóng lúc nửa đêm có thể do điều hoà tắt, quạt hẹn giờ ngừng hay chăn quá dày. Nếu đo thấy tường hứng nắng chiều ấm hơn tường bên trong tới khuya, nguồn nhiệt nằm ở kết cấu nhà.

Mục này

Tường hướng Tây hầm nóng tới đêm

Nếu sức nóng toả xuống từ trần và cả phòng tầng trên cùng đều nóng, nguồn chính là mái. Nếu chỉ sát một bức tường hứng nắng chiều mới nóng, còn trần không ấm, nguồn là tường hướng Tây.

Nguồn

  1. Lê Đức Viên (2018). Nghiên cứu giải pháp kiến trúc thích ứng khí hậu trong thiết kế nhà phố tại TP. Đà Nẵng. Tạp chí Khoa học và Công nghệ Đại học Đà Nẵng, số 1(122). đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
  2. Rashid R, Ahmad MHB (2008). Thermal performance of contemporary house in the city of Dhaka. Dimensi: Journal of Architecture and Built Environment 36(2):101–106. đọc tóm tắt · tra cứu 2026-10-30
  3. Your Home — hướng dẫn thiết kế nhà ở bền vững của Chính phủ Úc. Thermal mass. đọc toàn văn · tra cứu 2026-10-30
  4. Ozel M, Ozel C (2012). Effects of wall orientation and thermal insulation on time lag and decrement factor. 9th International Conference on Heat Transfer, Fluid Mechanics and Thermodynamics (HEFAT 2012), Malta. đọc tóm tắt · tra cứu 2026-10-30