Trà sữa, trà đặc, nước tăng lực buổi tối làm khó ngủ mà không ngờ

Nhiều người coi caffeine là chuyện của cà phê, trong khi trà, trà sữa và nước tăng lực cũng chứa caffeine, đôi khi ngang một ly cà phê. Cơ chế giống hệt nhau: caffeine đối kháng thụ thể adenosine [1], và thời gian bán thải ở người lớn từ 2,3 tới 9,9 giờ tuỳ người [1] (xem mục cà phê buổi chiều).

Hàm lượng đo được, theo các nguồn chúng tôi đọc được: - FDA ghi lượng điển hình trong 12 fl oz (khoảng 355 ml): trà đen 71 mg, trà xanh 37 mg, nước tăng lực 41–246 mg, nước ngọt có caffeine 23–83 mg, cà phê pha 113–247 mg [3]. FDA lưu ý hàm lượng và cỡ chai, lon của từng sản phẩm có thể khác nhau [3]. - Khảo sát của Trung tâm An toàn Thực phẩm Hồng Kông năm 2013 trên 80 mẫu đồ uống pha tại quán: trà sữa kiểu Hồng Kông 73–220 mg mỗi suất (trung bình 170 mg, 30 mẫu), trà sữa kiểu Đài Loan 100–160 mg (trung bình 130 mg, 10 mẫu), trong khi cà phê thường 110–380 mg (trung bình 200 mg) [4]. Nói cách khác, một ly trà sữa trong khảo sát này có thể chứa nhiều caffeine hơn một ly cappuccino hay latte (lần lượt trung bình 110 và 90 mg) [4]. - Thử nghiệm của Hội đồng Người tiêu dùng Ma Cao năm 2019 trên 20 mẫu đồ uống pha tại chỗ, có trà trân châu và sữa đường nâu trân châu: 12 mẫu có caffeine, mức cao nhất 32 mg/100 g [5]. Với một ly cỡ lớn khoảng 700 g, mức đó tương ứng khoảng 220 mg — đây là phép nhân của chúng tôi, không phải số đo trên một ly cụ thể.

Chúng tôi chưa tìm được khảo sát có bình duyệt hay của cơ quan nhà nước đo hàm lượng caffeine trong trà sữa, trà đá, trà Thái nguyên pha đặc bán ở Việt Nam. Hàm lượng thực tế phụ thuộc lượng trà, thời gian hãm và cỡ ly; các con số trên chỉ cho biết khoảng có thể gặp.

Giới hạn của cơ quan y tế, ghi đúng như văn bản: EFSA coi tới 400 mg mỗi ngày từ mọi nguồn là an toàn cho người lớn khoẻ mạnh (với phụ nữ mang thai là 200 mg), và ghi liều đơn 100 mg có thể ảnh hưởng giấc ngủ ở một số người lớn, nhất là khi dùng gần giờ ngủ [2]. Theo khảo sát Hồng Kông, gần như mọi ly trà sữa trong mẫu đều vượt mức 100 mg đó [4]. Người mang thai, đang cố có thai hoặc cho con bú nên trao đổi với nhân viên y tế về giới hạn caffeine [3].