Thức dậy đi tiểu ban đêm

Hội Kiểm soát tiểu tiện Quốc tế (ICS) định nghĩa tiểu đêm là số lần đi tiểu trong giai đoạn ngủ chính của đêm, với điều kiện sau lần đi tiểu là ngủ lại hoặc có ý định ngủ lại; lần đi tiểu sau khi đã dậy hẳn buổi sáng không tính [1]. Định nghĩa trước đó của ICS là phàn nàn bị gián đoạn giấc ngủ từ một lần trở lên vì phải đi tiểu [1]. Như vậy về định nghĩa, chỉ một lần dậy đi tiểu đã là tiểu đêm. Tuy nhiên, một bài tổng quan thực hành của các chuyên gia tiết niệu ghi rằng mốc 'từ 2 lần mỗi đêm trở lên' có ý nghĩa lâm sàng hơn [2], và Cleveland Clinic coi dậy một, hai lần là bình thường, nhất là sau tuổi 50 [3].

Lý do tiểu đêm đáng quan tâm là giấc ngủ: ảnh hưởng tới chất lượng sống chủ yếu đến từ giấc ngủ bị gián đoạn, có thể dẫn tới thiếu ngủ [2]. Vì vậy chỉ số chính chúng tôi chọn cho mục này là hiệu suất giấc ngủ (tỉ lệ thời gian thực sự ngủ trên tổng thời gian nằm trên giường): mỗi lần dậy đi tiểu và thời gian nằm chờ ngủ lại đều kéo tỉ lệ này xuống, trong khi tổng thời gian nằm có thể không đổi. Thời lượng ngủ là chỉ số liên quan.

Nguyên nhân thường gặp nhất là cơ thể tạo quá nhiều nước tiểu về đêm (đa niệu về đêm), chiếm tới 88% số trường hợp trong các nghiên cứu [2]. ICS định nghĩa đa niệu về đêm khi lượng nước tiểu đêm vượt 20% tổng lượng cả ngày ở người trẻ và 33% ở người cao tuổi (định nghĩa năm 2002) [1]. Phần 'chất nạp vào' nằm ở đây: uống nhiều nước trước khi ngủ, nhất là rượu, nước có ga hay đồ uống chứa caffeine, là một nguyên nhân Cleveland Clinic liệt kê [3]. Nhưng còn nhiều nguyên nhân khác: đái tháo đường, bệnh tim hoặc suy tim, ngưng thở khi ngủ, phì đại tuyến tiền liệt ở nam giới, thuốc có tác dụng lợi tiểu [3]. Ở người bị phù chân, dịch đọng ở chân ban ngày được hấp thu trở lại khi nằm, làm tăng lượng nước tiểu đêm [2]; suy tim và ứ máu tĩnh mạch chi dưới là các bệnh toàn thân gây ra kiểu này [2]. Ở người ngưng thở khi ngủ, tiểu đêm thường giảm khi dùng máy thở áp lực dương liên tục (CPAP) [2].